Qoltuqçuluq köhnə Azərbaycan dilində qoltuğunda parça və xırdavat əşyaları daşıyıb satmaq peşəsini ifadə edən bir termindir. Bu, gəzən satıcıların, daha çox küçə satıcılarının, malını qoltuğunda apararaq müştərilərə təqdim etmə üsulunu təsvir edir. Müasir dövrdə belə bir peşənin adı az eşidilir, lakin keçmişdə, xüsusilə də bazar iqtisadiyyatının inkişaf etməmiş olduğu dövrlərdə, qoltuqçuluq xırdavat və parça kimi əşyaların yayılmasında mühüm rol oynayırdı. Bu, daha çox səyyar ticarət formasının özəl bir nümunəsi idi.
Qoltuqçuluğun əsas xüsusiyyəti malın qoltuqda daşınması və satılma üsuludur. Bu, satıcının hərəkətlilik qabiliyyətini və malların daşınması üçün əlavə vasitələrə ehtiyacın olmamasını göstərir. Qoltuqda daşımaq mümkün olan kiçik ölçülü parça və xırdavat əşyaları, məsələn, düymələr, iplər, iynələr, kiçik alətlər və s. bu peşənin əsasını təşkil edirdi. Beləliklə, qoltuqçuluq sadəcə bir peşə deyil, həm də o dövrün iqtisadi və sosial həyatının bir təzahürüdür.
Xəlil Rəhmanovun şeirindən götürülən misal ("Mənim sənətim qoltuqçuluqdu, yəni dörd-beş top çit qoltuğuma vurub...") qoltuqçuluğun konkret bir nümunəsini və bu peşənin həyatda necə tətbiq olunduğunu göstərir. Çitin qoltuğa vurulması, malın daşınmasının sadə və effektiv üsulunu əks etdirir. Bu misal, qoltuqçuluq peşəsinin həm sadəliyini, həm də praktikliyini vurğulayır.
Ümumiyyətlə, qoltuqçuluq tarixin tozlu səhifələrindən gələn maraqlı bir termindir. O, keçmişin iqtisadi həyatını və satıcıların yaratdığı əmək mədəniyyətini anlamaqda bizə kömək edir. Bu terminin lüğətlərdə yer alması onun tarixi və mədəni əhəmiyyətini bir daha təsdiqləyir.