Qladiator (latıncadan gladiator – "qılınc döyüşçüsü") qədim Roma imperiyasının əyləncə mədəniyyətinin ən qanlı və eyni zamanda ən populyar simalarından biri idi. Sadəcə "bir-biri ilə və ya vəhşi heyvanlarla vuruşan qul, əsir və ya məhkum" kimi təsvir etmək, bu mürəkkəb fenomenin həqiqi mahiyyətini tam əks etdirmir.
Qladiatorlar müxtəlif sosial təbəqələrdən gələn insanlar idilər: qullar, müharibə əsirləri, cinayətkarlar, hətta bəzən azad insanlar da öz istəkləri ilə bu peşəyə qoşulurdular. Onların həyatı sərt təlimlərlə, qanlı döyüşlərlə və qısa ömürlə özünü göstərirdi. Lakin bu, sadəcə bir ölüm oyunundan daha çox idi. Qladiatorlar müəyyən təlimlər keçir, müxtəlif silah növlərindən istifadə edir, öz döyüş üslublarını inkişaf etdirirdilər. Onların müxtəlif sinifləri və ixtisaslaşmaları var idi: məsələn, "murmillonlar" (balıq başlığı taxanlar), "retiariyalar" ( üçbucaq tor və üç dişli nizə ilə silahlanmışlar), "essedariyalar" (atlı döyüşçülər) və s.
Qladiator döyüşləri sirklərdə (qədim Romanın nəhəng stadiyonlarında) keçirilərək kütləvi tamaşaçılar üçün əyləncə mənbəyi təşkil edirdi. Bu döyüşlər sadəcə əyləncə deyildi, həm də siyasi güc nümayişi və sosial nəzarət vasitəsi idi. İmperiya hökmdarları xalqın rəğbətini qazanmaq üçün möhtəşəm qladiator oyunları təşkil edər, döyüşçülərin performansı onların nüfuzunu artırırdı. Qladiatorlar çox vaxt çox məşhur olurdular, onların adları, qələbələri və hətta ölüməri xalq arasında müzakirə mövzusu idi.
Qladiatorların həyatı haqqında film və ədəbiyyat əsərləri bu gün də böyük maraq doğurur. Onlar güc, cəsarət, qəhrəmanlıq və eyni zamanda insanın acizliyi və ölüm qarşısında müqaviməti simvollaşdırır. Qladiatorlar qədim Roma tarixinin faciəli və eyni zamanda cəlbedici bir hissəsidir, onların tarixi bizə həmin dövrün qanlı əyləncə mədəniyyəti və cəmiyyətin quruluşuna dair dəyərli məlumatlar verir.