izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qiyyə (məh.) – Qədim Azərbaycan dilindən gələn bu söz, güclü və birdən-birə səslənən, hətta qəzəbli və ya təlaşlı bir qışqırıq, çığırıq, bağırmağı ifadə edir. Sadəcə səs-küy deyil, həm də duyğuların, təlaşın, bəlkə də qorxunun və ya əsəbin ifadə formasıdır. Sözün kökünün qədim türk dillərindəki "qıya-" (çığırmaq, fəryad etmək) felindən gəldiyi ehtimal olunur. Beləliklə, qiyyə, sadəcə "qışqırmaq" deyil, daha çox emosional yüklənmiş, güclü və səsli bir ifadədir.

"Qiyyə çalmaq" (və ya "qiyyə çəkmək") ifadəsi, qapı döyülməsi ilə birlikdə evin sakitliyini, rahatlığını pozaraq birdən-birə ortaya çıxan, diqqəti cəlb edən və qəfil bir qışqırıq deməkdir. Bu ifadə, bir qədər dramatik bir səhnəni canlandırır; ətraf sakitdir, birdən güclü bir qiyyə səsi eşidilir və bu səs əsəb, qorxu, tələsiklik kimi hissləri ifadə edə bilər. Həm də, bu ifadənin, bəlkə də köhnə evlərdə qapıların qalın və səssiz olmasından irəli gələrək qiyyə səsinin daha aydın eşidilməsini vurğulamaq üçün işləndiyini düşünmək olar.

Müasir Azərbaycan dilində "qiyyə" sözü nadir hallarda istifadə olunsa da, özünün emosional rəngi və tarixi kökləri ilə diqqəti çəkir. Sözün ədəbi əsərlərdə, xüsusilə də qədim həyat tərzini əks etdirən əsərlərdə rast gəlmək ehtimalı daha yüksəkdir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz