izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qızınmaq₂ (fe'l): Bu söz, əsasən, güvən qazanmaq, etibar edilməyə layiq olmaq mənasında işlənir. Yəni bir şəxsin öz davranışı, sözləri və ya xarakteri ilə başqalarında inam və etibar yaratması, onların özünə etibar etməsinə səbəb olması deməkdir. "Qızınmaq" sözünün bu mənası, adi "qızmaq" fe'linin məcazi mənası olaraq istifadə olunur. Bu mənada "qızmaq", sözün əsl mənasında "qızartmaq" və ya "istilikdən qızmaq" deyil, əksinə, "əlverişli, etibarlı hala gəlmək" mənasını verir.

Mirzə Fətəli Axundzadənin misalında olduğu kimi, "Bütün Təbrizdə sizdən başqa qızınıb etibar edəcəyim bir nəfər də adam tanımıram" cümləsində, söz "əmin olmaq", "etibar etmək" mənasında işlənir. Sözügedən şəxs, yalnız müəyyən bir adamın (siz) özünə güvən doğurduğunu, digərlərinə isə etibar etmədiyini bildirir. Bu da "qızınmaq" fe'linin məcazi mənasının nə qədər dərin və mənalı olduğunu göstərir.

Maraqlı bir yanaşma olaraq, "qızınmaq" sözünün bu mənası, "qızıl" sözü ilə də əlaqələndirilə bilər. Qızıl, qiymətli və etibarlı bir metal olduğundan, bir insanın "qızıl kimi etibarlı" olması da məcazi olaraq onu "qızınmış" kimi təsəvvür etməyə imkan yaradır. Yəni, öz dəyəri ilə etimad qazanmış, özünə inanan, güvən doğuran biri.

Beləliklə, "qızınmaq₂" sözünün mənası sadəcə "etibar qazanmaq" deyil, həm də özünə inam, etibarlılıq və dəyərlilik mənalarını özündə ehtiva edir. Bu məcazi istifadənin zənginliyi və dili zənginləşdirmədəki rolu diqqətə çatdırılmalıdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz