Qısqılamaq felinin əsas mənası, bir şeyi sıxışdırmaq, büzmək, ölçüsünü və ya həcmini azaltmaq deməkdir. Bu, fiziki bir prosesi ifadə edə bilər, məsələn, bir parça paltarın qısqılandırılması və ya bir əşyanın sıxılaraq kiçildilməsi. Ancaq qısqılamaq sözü yalnız fiziki əşyalara aid deyil, məcazi mənada da istifadə olunur.
Məsələn, "Vaxt qısqı idi" deyəndə vaxtın azlığı, çatışmazlığı nəzərdə tutulur. Bu halda qısqılamaq, vaxtın sanki sıxışdırılmış, qısaldılmış, çatışmaz hala gətirilmiş kimi təsvir edilir. Yəni, məcazi mənada qısqılamaq, hər hansı bir resursun, imkanın məhdudlaşdırılmasını, azaldılmasını ifadə edir.
Daha da genişləndirəcək olursaq, qısqılamaq həmçinin bir şeyin təsirini, əhəmiyyətini azaltmaq, zəiflətmək mənasında da işlənə bilər. Məsələn, "Onun əhval-ruhiyyəsini qısqıladı" deyərkən, onun əhval-ruhiyyəsinin pisləşdirilməsi, xoş olmayan bir şeylə pozulması nəzərdə tutulur. Bu halda qısqılamaq hətta psixoloji bir təsiri, duyğunu təsvir edir.
Maraqlı bir tərəfi də odur ki, qısqılamaq sözü həm müsbət, həm də mənfi kontekstdə istifadə oluna bilər. Məsələn, bir mətnin qısqılandırılması müsbət ola bilər, çünki onu daha aydın və səlis edir. Ancaq bir insanın hüquqlarının qısqılandırılması mənfi bir hadisədir.
Ümumiyyətlə, "qısqılamaq" sözü çoxşaxəli bir mənaya malik olub, həm konkret, həm də məcazi mənada geniş istifadə olunan bir feldir. Onun mənasını tam anlamaq üçün istifadə olunduğu kontekstin nəzərə alınması vacibdir.