Qısırlamaq (f.): Bu termin əsasən bitki və heyvanlar aləmində istifadə olunsa da, məcazi mənada insanlara da şamil edilə bilər. Ən geniş mənası "nəsil artırma qabiliyyətini itirmək" deməkdir. Bitkilərdə qısırlama, toxum və ya meyvə əmələ gətirməmək, heyvanlarda isə bala verməmək deməkdir. İnsanda isə qısırlama uşaq sahibi olma qabiliyyətinin olmaması deməkdir, lakin bu, həm qadın, həm də kişilərdə müxtəlif səbəblərdən baş verə bilər. Bioloji baxımdan, qısırlaşma çox mürəkkəb bir prosesdir və genetik amillərdən, hormonal pozuntulardan və ya reproduktiv sistemin fiziki qüsurlarından qaynaqlana bilər.
Qısırlaşma yalnız bioloji səviyyədə deyil, həm də məcazi mənada işlədilə bilər. Məsələn, "torpaq qısırlaşdı" deyəndə, torpağın məhsuldarlığını itirməsi, bitki yetişdirmək üçün yararsız hala düşməsi nəzərdə tutulur. Bu mənada qısırlaşma, potensialın, məhsuldarlığın, yaradıcılığın itməsi kimi də anlaşıla bilər.
Qısırlaşmanın səbəbləri çox müxtəlifdir və həm təbii, həm də süni amillərlə əlaqəli ola bilər. Təbii səbəblər arasında genetik xəstəliklər, hormonal balanssızlıqlar, yaşlanma prosesi və s. göstərilə bilər. Süni amillər isə müəyyən dərmanların qəbulu, ətraf mühitin çirklənməsi, radiasiya təsiri və digər amilləri əhatə edir. Qısırlaşmanın müalicəsi səbəbindən asılıdır və müasir tibbdə bu sahədə əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə edilib.
Nəticədə, "qısırlamaq" sözü sadəcə "doğmamaq" mənasından daha geniş və çoxcəhətli bir anlayışı əhatə edir. Həm bioloji, həm də məcazi mənalarda istifadə olunan bu termin, həm təbiətin, həm də insan həyatının mürəkkəb proseslərini əks etdirir.