izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qıpma: "Qıpmaq" fellərinin törəməsi olan "qıpma" sözü, əsasən Azərbaycan dilində konkret bir obyektin və ya hadisənin təsvirində deyil, daha çox proses, hərəkət və ya vəziyyətin keyfiyyətini, xüsusiyyətini ifadə etmək üçün işlənir. Bu sözün mənası kontekstdən asılı olaraq müxtəliflik göstərə bilsə də, ümumi olaraq qısa, sürətli və qəfil hərəkətləri, qırılmaları və ya dağılmaları ifadə edir.

Məsələn, "qıpma-qıpma hərəkətlər" ifadəsi nəzarətsiz, çox sürətli və qəfil olan hərəkətləri bildirir. "Qıpma səs" isə kəskin, qısa və sərt bir səsi təsvir edir. Belə ki, nazik bir budağın qırılması zamanı eşidilən səsi və ya çınqılın səpələnmə səsini "qıpma səs" kimi təsvir etmək olar. "Qıpma şüşə" ifadəsi isə şüşənin kiçik parçalara parçalanmasını, yəni dağılmasını bildirir.

Qıpma sözünün mənasında bir qədər qəfillik, gözlənilməzlik və bəzən də nəzarətsizliyin elementi də var. Bu söz, əşyaların qırılması, dağılması ilə yanaşı, fikirlərin, düşüncələrin birdən-birə ortaya çıxmasını və ya qəfil dəyişməsini də ifadə edə bilər. Məsələn, "fikirlərim qıpma-qıpma dəyişirdi" cümləsində qıpma sözü düşüncələrin qəfil və nizamlı olmayan dəyişməsini ifadə edir. Yəni, qıpma yalnız fiziki hadisələrlə deyil, həm də mənəvi, abstrakt proseslərlə bağlı olaraq istifadə oluna bilər.

Ümumiləşdirərək demək olar ki, "qıpma" sözü Azərbaycan dilinin ifadəli sözlərindən biridir. O, həm konkret, həm də abstrakt mənaları özündə birləşdirir və yazı və danışıq dilində obrazlılıq yaratmaq üçün effektiv şəkildə istifadə oluna bilər. Bu sözün istifadə tezliyi baxımından çox geniş yayılmış olmamasına baxmayaraq, dil xəzinəmiz üçün maraqlı və əhəmiyyətli bir söz olaraq qalır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz