Qıpçaqlar: XI-XII əsrlərdə Cənubi Rusiya ərazilərini ələ keçirmiş, türkdilli bir xalq. Peçeneqlərlə qohumluq əlaqələri olan Qıpçaqlar, geniş bir coğrafiyaya yayılmış, güclü bir imperiya qurmuşdular. Onların tarixi, qədim türk boylarının miqrasiya və siyasi təkamülünün əyani nümunəsidir. Qıpçaqların həm hərbi, həm də mədəni cəhətdən böyük əhəmiyyətə malik olduqları tarixi mənbələr tərəfindən təsdiq olunur.
Qıpçaqlar, yalnız hərbi gücləri ilə yox, həm də mədəniyyətləri ilə də tanınırdılar. Onların dili, ədəbiyyatı, incəsənəti və adət-ənənələri zamanın sınağından çıxaraq tarixə öz izlərini qoymuşdur. Qıpçaq dilinin bir çox əsərlərin əsasında olduğunu bilmək maraqlıdır. Müxtəlif dillərdə Qıpçaq mənşəli sözlərə rast gəlmək mümkündür. Bu, onların geniş ərazilərə yayılmasının və müxtəlif mədəniyyətlərlə qarşılıqlı təsirinin əyani sübutudur.
Nəsimi şeirində adı çəkilən Qıpçaqlar, o dövrün siyasi və sosial həyatında mühüm rol oynamış, tarixin gedişatına təsir göstərmişlər. "Əya kim qulların qoçdur, Nəsimi qamudən kəmtər; Bəsa türkü" misrası isə Qıpçaqların gücünü və türklər arasında tutduğu mövqeyi vurğulayır. Bu misrada Qıpçaqların digər türk boyları ilə müqayisədə üstünlüyü nəzərdə tutula bilər.
Qısacası, Qıpçaqlar yalnız bir etnik qrup deyil, tarixin dərinliklərindən gələn zəngin bir mədəni irsə malik olan bir xalqdır. Onların tarixi tədqiqatçılar üçün hələ də maraqlı bir mövzu olaraq qalır və daha çox araşdırılmağı gözləyir.