Qıjıltı sözü, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında sürətli hərəkət və ya təmas nəticəsində yaranan xüsusi bir səs təəssüratını ifadə edir. Sadəcə "iti axan suyun səsi" kimi dar bir məna ilə kifayətlənməmək lazımdır. Qıjıltı, suyun sürətli axını zamanı əmələ gələn səsdən daha çox, bu səsin özündəki enerji və canlılığı əks etdirir. Həmin sürətli axın, bir çaya, bulağa, ya da şır-şır axan bir çeşməyə aid ola bilər. Suyun daşlara dəyərək əmələ gətirdiyi bu xırıldayan, həyəcanlı səs qıjıltı adlanır.
Lakin qıjıltı yalnız suya aid deyil. Havanı yarıb keçən bir cismin – məsələn, sürətli bir avtomobilin, güclü küləyin, ya da uçucu bir quşun – yaratdığı xüsusi səs təəssüratını da ifadə edir. Bu səs, sürətli hərəkətin yaradığı kəskin və iti bir səs olub, bir növ “kəsici” təbiətə malikdir. Qıjıltı, hum, vızıltı kimi səslərdən fərqli olaraq, daha çox hərəkətin dinamikliyi və enerjisini vurğulayır.
Misal olaraq, "Qalın meşə, yaşıl ot adam boyunda, gözəl quşların nəğmələri, iti bulaqların qıjıltısı…" cümlesində qıjıltı sözü, təbiətin canlı və dinamik obrazını daha da gücləndirir. Bu, sadəcə bir səs deyil, həyatın, hərəkətin, enerjinin təzahürüdür. Sözün mənası, səsin özünə deyil, səsin arxasında duran hərəkət və enerjiyə yönəlib. Beləliklə, qıjıltı, təsvir olunan mənzərəyə canlılıq və həyəcan qatır.
Nəticə olaraq, qıjıltı sözünün mənası yalnız səs ifadəsindən daha geniş bir kontekstdə düşünülməlidir. O, sürət, enerji, həyat və canlılıq hisslərini özündə birləşdirən incə bir dil vahididir.