Qəza: Bu söz, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında, sadəcə "tale" və ya "qismət" kimi tərcümə edilməkdən daha çox mənaya malikdir. Əslində, "qəza" həm taleyin öncədən yazılmış ssenarisi, həm də gözlənilməz hadisələrin, təsadüfən baş verən və insanın nəzarətindən kənarda qalan olayların, qısamüddətli və qeyri-müəyyən bir mənasını ifadə edir. Sözün kökü ərəb dilindən gəlir və qəza (قضاء) felindən törəmədir. Bu fel isə "kəsmək", "qarar vermək", "hökm etmək" mənalarını ehtiva edir. Yəni, qəza, həm yaxşı, həm də pis hadisələri özündə əks etdirən, ali qüvvə tərəfindən müəyyənləşdirilmiş bir hadisələr zənciri kimi də başa düşülə bilər.
Qəzanın mənasını anlamaq üçün, onu yalnız tale, qismət və ya müqəddəratla eyniləşdirmək yetərli deyil. O, həmçinin, gözlənilməz bir hadisənin, bir qəzaya uğramağın da ifadəsidir. Məsələn, "yolda qəza baş verdi" deyəndə, bizi qədərə deyil, bir yol qəzasına işarə edirik. Beləliklə, sözün kontekstə bağlı olaraq iki əsas mənası vardır: birincisi, ilahi qüvvənin hökmü, tale, qismət; ikincisi isə, gözlənilməz, birdən-birə baş verən hadisə.
Mirzə Fətəli Axundzadənin Napoleona "qəzavü qədər oğlu" ləqəbini verməsi də bu çoxmənalılığı göstərir. Bu, Napoleonun həm öz taleyinin, qismətinin əsiri olduğunu, həm də həyatında baş verən qəza və hadisələrin təsiri altında olduğunu vurğulayır. Beləliklə, "qəza" sözü, tarixi şəxsiyyətləri, hadisələri və hətta insan həyatının ümumi axarını təsvir etmək üçün zəngin imkanlar təqdim edən, çoxcəhətli və dərin mənalı bir sözdür.