Qəmxanə (ər. qəm + fars. xanə) - klassik ədəbiyyatda istifadə olunan bir söz olub, "qəm evi", "dərd-qəm yuvası", və ya daha geniş mənada "dərd-qəm gətirən yer" mənasını verir. Sadəcə bir evin adı deyil, daha çox metaforik bir ifadədir, həyatın acı və kədərli tərəflərini, ruhun qaranlıq guşələrini simvolizə edir. Bu söz, insanın daxili dünyasında yaşanan mənfi hisslərin, üzüntülərin, məyusluğun və kədərin məkanı kimi təsvir edilir.
Qəmxanə sözü, təkcə fiziki bir yer deyil, həm də insanın öz daxili aləmindəki ruh düşkünlüyünün, ümidsizliyinin simvoludur. "Qəm evi" ifadəsi insanın içindəki qəm və kədər dolu bir dünyanı, düşüncələrin və hisslərin qaranlıq bir məkanını təsvir edir. Bu mənada, qəmxanə, əslində, insanın öz daxili mübarizəsinin məkanı kimi qəbul edilə bilər.
Ədəbi mətnlərdə qəmxanə sözü tez-tez insanın ruhi vəziyyətini, içindəki qəm və kədəri ifadə etmək üçün istifadə olunur. Misal üçün, bir şairin kədərli və həsrətlə dolu halını, və ya bir insanın ağır bir itkidən sonra yaşadığı dərin üzüntüsünü təsvir etmək üçün "qəmxanə" sözündən istifadə edilə bilər. Beləliklə, söz, yalnız bir məkan adı deyil, həm də bir emosional vəziyyətin, bir ruhi halın ifadəsidir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, ərəb dilindən olan "qəm" və fars dilindən olan "xanə" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəldiyini görürük. Bu da sözün mənasını daha da aydınlaşdırır: "qəm" - kədər, "xanə" - ev, yer. Yəni, qəmxanə, əslində, kədərin evi, kədərin məskənidir.