Qəməli sifəti, əsasən şifahi nitqdə işlənərək, bir insanın daxili vəziyyətini, ruh halını ifadə edir. Lüğətdə "belinə qəmə bağlamış, belində qəmə olan, qəmə ilə silahlanmış" kimi tərif olunsa da, bu tərif tam mənanı əks etdirmir. Çünki "qəməli" sadəcə kədərli olmaqdan daha çox, öz kədərinə, qəm-qüssəsinə qapılmış, bu hisslərlə mübarizə aparmaq əvəzinə, sanki onları özünə silah kimi qəbul etmiş bir insanı təsvir edir. Bu, passiv kədər deyil, daha çox daxili bir müqavimət, özünə qapanma vəziyyətidir.
Qəməli insan, kədərini gizlətməyə çalışmır, əksinə, onu aşkar şəkildə nümayiş etdirir. Bu, həm də müəyyən bir qətiyyət, inadkarlıq ifadə edə bilər. Kədəri onun həyatının ayrılmaz bir hissəsinə çevrilmiş, onun varlığının təməlini təşkil edən bir elementə çevrilmişdir. Belə bir insan, öz kədəri ilə barışıb, onunla yaşamağı öyrənib.
Nümunə cümlədəki "Hamısı qəməli və patrondaşlı..." ifadəsi bunu daha aydın göstərir. "Patrondaşlı" sözü ilə yanaşı istifadə edilməsi, "qəməli"nin sadəcə kədərli olmaqdan daha çox, öz daxili dünyasında müəyyən bir möhkəmliyə, hətta bir qədər də sərtliyə sahib olduğunu göstərir. Qəhrəmanın fərqliliyi isə, bu ümumi vəziyyətdən fərqlənməsini, öz kədərinə qapılmamağını ifadə edir.
Beləliklə, "qəməli" sözü, sadə bir sifət olmaqdan daha çox, mürəkkəb psixoloji vəziyyəti əks etdirən, şifahi nitqdə tez-tez rast gəlinən, lakin lüğətlərdə tam əksini tapmayan maraqlı bir leksik vahiddir.