Qədirbilməz sifəti, əsasən, insanlara tətbiq olunan bir söz olub, həmin insanın başqalarının qiymətini, xeyirxahlığını, yaxşılığını dərk etməməsini, minnətdarlıq hissi göstərməməsini ifadə edir. Bu, sadəcə yaxşılığa qarşı laqeydlikdən daha çox, dərin bir qəlb sərtliyi, insanlığa yad olan bir duyğusuzluq kimi təsvir oluna bilər. Qədirbilməz insan, özünə edilən yaxşılıqları, göstərilən diqqəti, hətta sevgisini belə, adi bir şeymiş kimi qəbul edir və buna layiqincə cavab verməkdən, minnətdarlıq hissi göstərməkdən çəkinir.
Qədirbilməzlik, həm də əxlaqi bir çatışmazlıqdır. Bu xüsusiyyətə malik insanlar, tez-tez ətrafındakıların duyğularına və hisslərinə biganə qalır, onların səylərini və qurbanlıqlarını qiymətləndirmir. Qədirbilməzlik, münasibətlərin pozulmasına, etimadın sarsılmasına və hətta insanlarda kədər, məyusluq və qəzəb hisslərinin yaranmasına səbəb olur.
Ədəbiyyatda qədirbilməz obrazlar tez-tez qarşılaşdığımız tipik personajlardır. Onlar vasitəsilə müəllif, insan münasibətlərindəki dəyərlərin əhəmiyyətini vurğulayır, minnətdarlığın və qarşılıqlı hörmətin vacibliyini oxuculara çatdırır. Qədirbilməzlik, həm də sosial bir problemdir. Çünki bu xüsusiyyət, bir çox mənfi hadisələrin baş verməsinə səbəb ola bilər. Məsələn, qədirbilməz bir işçi, öz işini düzgün qiymətləndirməyən və onun səylərini görən bir rəhbərdən asılı olmayaraq öz işini layiqincə yerinə yetirməyə bilər.
Beləliklə, "qədirbilməz" sözü sadəcə "yaxşılıq bilməyən" mənasından daha geniş bir məna daşıyır. Bu söz, insanın daxili dünyasının kasıblığını, duyğusal səviyyəsinin aşağılığını, həyat dəyərlərinin yanlışlığını əks etdirən bir xüsusiyyəti təsvir edir.