Qədər (ər. qadar) sözü Azərbaycan dilində tale, qismət, müqəddərat və alın yazısı mənalarında işlənir. Bu, insan həyatının öncədən müəyyən edilmiş, dəyişdirilməz və ya dəyişdirilməsi çətin olan axarı, taleyin hökmü deməkdir. Qədər anlayışı, insanın həyatında baş verən hadisələrin, xoşbəxtliklərin və bədbəxtliklərin ilahi bir qüvvə tərəfindən öncədən müəyyən edildiyini ifadə edir. Bu, bəzən qaçılmazlıq və təslimçilik hissi ilə əlaqələndirilsə də, həmçinin insanın öz seçimlərinin və hərəkətlərinin nəticələrinə məsuliyyət daşımasını da nəzərdə tutur.
Qədər anlayışına müxtəlif mədəniyyətlərdə fərqli baxışlar mövcuddur. Bəzi mədəniyyətlərdə qədərə tamamilə passiv bir şəkildə yanaşılır, insanın taleyini dəyişdirmək imkanının olmadığı düşünülür. Digər mədəniyyətlərdə isə qədər daha çox istiqamətverici bir qüvvə kimi qəbul edilir, insanın öz səyləri və seçimləri ilə öz taleyini müəyyən dərəcədə formalaşdıra biləcəyi fikri ön plana çəkilir. Beləliklə, qədər anlayışı müəyyən bir qədər mücərrəd və çoxmənalı olmaqla yanaşı, həm də insanın həyatına baxışını, həyat fəlsəfəsini əks etdirən bir anlayışdır.
Xəlil Rza Ulutürk'ün misalında olduğu kimi ("Qədər büküb belimi, eyləyib kəman, ölürəm!") qədər sözü insan həyatında baş verən acı və kədərli hadisələrin, bədbəxtliklərin ifadəsində işlənərək, taleyin insana qarşı amansızlığını, gücsüzlüyünü vurğulayır. Bu misalda şair qədərin qarşısında acizliyini, taleyin ona verdiyi ağır yükü ifadə edir. Bu cür istifadə, qədər sözünün sadəcə bir mənadan ibarət olmadığını, həm də emosional yüklü bir anlayış olduğunu göstərir.
Yekun olaraq, "qədər" sözü sadəcə "tale" kimi tərcümə edilməyəcək qədər zəngin mənaya malikdir. O, ilahi qüvvə, alın yazısı, qaçılmazlıq, təslimçilik, amansızlıq, həmçinin insanın öz həyatında oynadığı rolu ifadə edə bilən çoxşaxəli bir anlayışdır. Onun mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilir.