Qeyri-nizamilik sözü, Azərbaycan dilində əsasən bir qoşunun nizami quruluşdan, təşkilatdan və idarəetmədən məhrum olması vəziyyətini ifadə edir. Yəni, qeyri-nizami bir qoşun, rəsmi hərbi qurum tərəfindən təşkil olunmamış, mərkəzi bir komandanlığa tabe olmayan, sərt iyerarxiyaya və disiplinə əməl etməyən bir qüvvədir. Bu, öz-özünə təşkil olunmuş silahlı dəstələrdən, partizan qruplarından tutmuş, qeyri-rəsmi silahlı birliklərə qədər geniş bir spektrdə ifadə oluna bilər.
Qeyri-nizamiliyin səbəbləri müxtəlif ola bilər. Məsələn, bir ölkədə baş verən vətəndaş müharibəsi zamanı müxtəlif qruplar özbaşınalıqla silahlanaraq qeyri-nizami qoşunlar yarada bilərlər. Yaxud, bir dövlətin ərazisində fəaliyyət göstərən üsyankar hərəkatlar da qeyri-nizami qüvvələrdən ibarət ola bilər. Həmçinin, terrorist təşkilatlar və ya cinayətkar dəstələr də qeyri-nizami qüvvələr kateqoriyasına aid edilə bilər.
Qeyri-nizamilik anlayışı, həmçinin daha geniş mənada, hər hansı bir sistemin və ya quruluşun nizamsızlığını, qarışıqlığını, təşkilatsızlığını da ifadə edə bilər. Məsələn, "şirkətdə qeyri-nizamilik hökm sürür" deyərkən, şirkətdəki iş proseslərinin qarışıqlığını, idarəetmədəki boşluqları və nizamsızlığı nəzərdə tutmaq olar. Lakin əsas mənası hələ də silahlı qüvvələrin təşkili ilə bağlıdır.
Tarix boyu qeyri-nizami qoşunlar hərbi əməliyyatlarda mühüm rol oynayıblar. Onların çevikliyi və yerli ərazini yaxşı tanımaları, bəzən nizami qoşunlara nisbətən daha effektiv olmalarına səbəb olub. Ancaq eyni zamanda, qeyri-nizami qoşunların disiplinsizliyi və qeyri-peşəkarlığı onların hərbi effektivliyini məhdudlaşdıran amillər kimi də çıxış edə bilər.