Qazölçən – laboratoriya və sənaye müəssisələrində geniş istifadə olunan, müxtəlif qazların toplanması, saxlanması və həcminin dəqiq ölçülməsi üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi bir cihazdır. Sadəcə qazı toplamaqdan və saxlamaqdan kənara çıxan qazölçənlər, qazın həcmini həm də dəqiqliklə müəyyən etməyə imkan verir. Bu dəqiqlik, elmi tədqiqatlar, sənaye proseslərinin idarə edilməsi və ətraf mühitin monitorinqi kimi sahələrdə olduqca əhəmiyyətlidir.
Qazölçənlərin dizaynı və iş prinsipi ölçüləcək qazın növü və tələb olunan dəqiqlik səviyyəsindən asılı olaraq dəyişə bilər. Bəzi qazölçənlər sadə həcm ölçmələri üçün istifadə olunur, digərləri isə daha mürəkkəb texnologiyalara əsaslanaraq, temperatur, təzyiq və digər parametrləri də nəzərə alaraq qazın həcmini hesablayır. Bu, xüsusilə temperatur və təzyiq dəyişikliklərinin qazın həcminə təsir etdiyi hallarda olduqca vacibdir.
Qazölçənlərin hazırlanmasında müxtəlif materiallar istifadə olunur. Seçilən material, ölçüləcək qazın kimyəvi tərkibindən və xüsusiyyətlərindən asılıdır. Məsələn, korroziyaya davamlı materiallar aqressiv qazlarla işləyən qazölçənlərin hazırlanmasında üstünlük təşkil edir. Həmçinin, qazölçənin dizaynı sızmaların qarşısını almaq üçün diqqətlə hazırlanır, çünki hətta kiçik sızmalar da ölçmələrin dəqiqliyini əhəmiyyətli dərəcədə təsir edə bilər.
Qazölçənlər müxtəlif sahələrdə, o cümlədən kimya sənayesi, neft-qaz sənayesi, əczaçılıq, ekologiya və tibbdə geniş istifadə olunur. Onlar elmi tədqiqatlar aparmaq, sənaye proseslərini idarə etmək, ətraf mühitin çirklənmə səviyyəsini ölçmək və müalicəvi qazların miqdarını müəyyən etmək kimi bir çox vacib funksiyaları yerinə yetirir. Beləliklə, qazölçən müasir elmin və texnikanın mühüm və ayrılmaz hissəsidir.