izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qazmaqcıq sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən "kiçik qazmaq" mənasında izah olunsa da, bu izahı daha geniş və dəqiq şəkildə təqdim etmək mümkündür. Sözün kökündə olan "qazmaq" fellinin kiçildici şəkilçisi ilə birləşməsi, həm ölçü, həm də intensivlik baxımından kiçik miqyaslı bir hərəkəti ifadə edir. Yəni, "qazmaqcıq" sadəcə olaraq "kiçik qazmaq" deyil, daha çox "incə, nazik, dərin olmayan qazma işi" mənasını verir.

Bu məna, həm alətin ölçüsünə, həm də qazma prosesinin xüsusiyyətlərinə aiddir. Məsələn, kiçik bir qazmaqla edilən qazma işi "qazmaqcıq" kimi təsvir oluna bilər. Eyni zamanda, böyük bir qazmaqla belə, incə və səthi bir qazma işinə də "qazmaqcıq" deyilə bilər. Belə ki, bir torpaq parçasını dərin qazmaq əvəzinə, yalnız səthini azca qazmaq "qazmaqcıq" işinə nümunədir.

Sözün istifadə sahəsi də olduqca genişdir. Təsəvvür edin: bir uşaq qumda oynayarkən qumu kiçik çuxurlar qazmaqla səpələyir. Bu hərəkət də "qazmaqcıq" ilə ifadə oluna bilər. Ya da bir bağban kiçik bir bitkinin ətrafındakı torpağı diqqətlə, nazik qazaraq yumşaldır. Bu halda da "qazmaqcıq" sözündən istifadə edə bilərik. Göründüyü kimi, "qazmaqcıq" həm ölçüyə, həm də hərəkətin incəliyinə vurğu edən, çox yönlü və ifadəli bir sözdür.

Qısacası, "qazmaqcıq" sözü, sadə bir tərifə sığmayan, mənasını kontekstdən asılı olaraq dəqiqləşdirməyi tələb edən, lakin məhz bu çox yönlülüyü ilə maraqlı və rəngarəng bir leksik vahiddir. Onun mənasını yalnız "kiçik qazmaq" kimi məhdudlaşdırmaq, sözün ifadə gücünü əks etdirməz.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz