Qayəsizlik, hər hansı bir fəaliyyətin, hərəkətin və ya varlığın heç bir məqsəd, niyyət və ya istəyə əsaslanmaması, məqsədsizliyi bildirir. Yəni, hadisənin baş verməsinin arxasında heç bir səbəb, motiv və ya nəticəyə yönəlmə olmamasıdır. Bu, istər fərdin hərəkətlərinə, istərsə də hadisələrin gedişatına aid edilə bilər.
Qayəsizliyin əks tərəfi, məqsədyönlülükdür. Məqsədyönlü hərəkətlərdə hər bir addım, müəyyən bir məqsədə çatmaq üçün atılır. Qayəsizlik isə hər hansı bir məqsədin olmamasını, hərəkətlərin təsadüfi, planlaşdırılmamış və ya hətta anlamsız olmasını ifadə edir.
Misal olaraq, "Əmirxanı qayəsizlik yerdən qopardı" ifadəsində, Əmirxan'ın hərəkətlərinin heç bir məqsədə yönəlmədiyi, təsadüfi və ya nəzarətsiz olduğu vurğulanır. Onun hərəkətlərinin səbəbi izah edilmir, ancaq qayəsizliyin nəticəsi kimi təqdim olunur. Bu ifadədə qayəsizliyin, hərəkətlərə yön verən bir səbəbin olmamasının təsiri göstərilir.
"Aqronomluq sənətinə getmədi daha" ifadəsi ilə qayəsizliyin nəticəsi ilə bağlı bir nümunə verilir. Bu, Əmirxan'ın həyatında, özünə məqsəd qoymaması, bir şeyə can atmaması, səylərini bir məqsədə yönəltməməsi səbəbindən başqa bir fəaliyyətə başlamamasının ifadəsidir. Beləliklə, qayəsizlik, insanın həyatında passivlik və hədəfsizliyə gətirib çıxara bilər.
Qayəsizliyin fəlsəfi baxımdan da geniş təhlili mövcuddur. Bəzi fəlsəfi baxışlarda, kainatın özündə də bir qayəsizliyin olduğu, hər şeyin təsadüfi hadisələrin nəticəsi olduğu iddia edilir. Ancaq bu, fərqli fəlsəfi məktəblərin mübahisə mövzusudur.