Qayçıkəsməz: Azərbaycan etnoqrafiyasında qayçıkəsməz, toy mərasimləri ilə bağlı maraqlı bir adət-ənənənin tərkib hissəsini təşkil edən bir termindir. Köhnə məişətdə, toy geyimlərinin hazırlanması və bəzədilməsi prosesi zamanı xüsusi əhəmiyyət kəsb edirdi.
Dəqiq mənası, toy paltarlarını kəsmək zamanı verilən bir növ "qayçı haqqı" kimi izah edilə bilər. Bu, sadəcə pul və ya hədiyyə olaraq deyil, həm də parça, xələt və ya digər qiymətli əşyalar formasında ola bilərdi. Qayçıkəsməz, paltarları kəsən şəxsin əməyinin qiymətləndirilməsi, onun bacarığının təsdiq edilməsi və toy mərasimində iştirakının rəsmi qeydə alınması kimi də qəbul edilə bilərdi.
Maraqlı bir tərəfi də budur ki, qayçıkəsməz yalnız maddi bir ödəniş deyil, həm də simvolik bir məna daşıyırdı. O, toyun uğurlu və bərəkətli keçməsinə, gəlinin gələcək həyatının xoşbəxt və rəvan olmasına dair bir arzu və ümid ifadə edirdi. Beləliklə, qayçıkəsməz, maddi dəyərdən əlavə, mədəni-sosial və ruhani bir əhəmiyyətə də malik idi.
Müasir dövrdə qayçıkəsməz adətinin tətbiqi azalmış olsa da, o, Azərbaycanın zəngin etnoqrafik irsinin bir parçası olaraq qalmaqdadır və mədəni tariximizin öyrənilməsində əhəmiyyətli bir mənbə təşkil edir.