Qayabaşı sözü Azərbaycan dilində, əsasən, çoban mədəniyyəti ilə bağlı olan, xüsusi bir musiqi janrını, daha doğrusu, bir mahnı növünü ifadə edir. Bu musiqi janrı öz adını ifa edildiyi yerə – qaya başlarına – borcludur.
Qayabaşı mahnıları, adətən, təbiətin əhatəsində, çobanların qoyun sürülərini otararkən, qayaların üstündə və ya ətrafında oxunduğu üçün bu adı almışdır. Mahnıların məzmunu, çox zaman, çoban həyatının, təbiətin gözəlliyinin, sevgi və ayrılığın, həsrətin və ümidin təsvirinə həsr olunmuşdur. Ənənəvi musiqi alətləri ilə müşayiət edilən bu mahnılar, sadəliyi və duyğulu ifadəsi ilə seçilir.
Qayabaşı musiqisinin spesifik xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirmək üçün daha geniş etnoqrafik tədqiqatlar tələb olunsa da, mövcud məlumatlar bu janrın Azərbaycanın çoban mədəniyyətinin ayrılmaz bir parçası olduğunu göstərir. Qayabaşı mahnılarının melodiyasının, ritminin və sözlərinin bölgədən bölgəyə dəyişməsi də ehtimal olunur, bu da janrın zənginliyinə və müxtəlifliyinə işarədir.
Müasir dövrdə, Qayabaşı mahnıları, əsasən, folklor kollektivləri tərəfindən ifa olunur və bu, janrın unudulmasının qarşısını alır, onu gələcək nəsillərə çatdırır. Həmçinin, Qayabaşı musiqisi, Azərbaycanın mədəni irsinin zənginliyinin təcəssümüdür və bu irsin qorunması və təbliği baxımından əhəmiyyətlidir.