Qaupvaxt (alm. Hauptwach-dan) – hərbi termin olaraq, əsasən alman hərbi sistemindən götürülmüş bir söz olub, hərbi qulluqçular üçün nəzərdə tutulmuş həbsxana və ya həbs yerini bildirir. Müasir istifadədə daha az rast gəlinən bu termin, tarixi kontekstdə əhəmiyyət kəsb edir.
Qaupvaxt, sadəcə bir həbsxana deyil, həm də hərbi nizam-intizamın qorunması üçün istifadə olunan bir tədbir idi. Burada hərbi əsgərlər müxtəlif intizam pozuntularına, məsələn, itaətsizlik, dezertirlik, spirtli içki qəbulu və ya digər cinayətlərə görə həbs olunurdular. Həbs müddəti pozuntunun ağırlığına görə müəyyən edilirdi.
Qaupvaxtın fəaliyyət prinsipləri, həbs şərtləri və cəzaların səviyyəsi dövrə və hərbi quruma görə dəyişə bilsə də, əsas məqsəd hərbi əsgərlərin nizam-intizamını təmin etmək və hərbi qaydaların pozulmasının qarşısını almaq idi. Bu mənada, qaupvaxt hərbi sistemdə intizam tətbiqetmə vasitələrindən biri kimi fəaliyyət göstərirdi.
Maraqlı bir məqam odur ki, "qaupvaxt" termini Azərbaycan dilinə alman dilindən keçmişdir və onun istifadəsi Azərbaycan ordusunun tarixi və alman hərbi təsirinin izlərini daşıyır. Bu, Azərbaycan dilinin leksikasına xarici dillərin təsiri və hərbi terminologiyanın inkişafı barədə də məlumat verir.