Qatranlatmaq sözü, əsasən Azərbaycan dilinin həyatından çıxmaqda olan, lakin köhnə mənbələrdə rast gəlinən bir termindir. "Qatran çəkmək" və ya "qatran sürtmək" mənalarını ifadə edir. Bu hərəkət, əsasən, su keçirməzlik təmin etmək, materialı möhkəmləndirmək və ya onu müəyyən təsirlərdən qorumaq məqsədi ilə həyata keçirilirdi.
Köhnə tikililərdə, su quyularında və ya su borularında (mətn də qeyd edildiyi kimi) qatranın istifadəsi çox yayılmışdı. Qatran, yapışqan xüsusiyyətinə görə, taxta, daş və ya digər materialları bir-birinə möhkəm birləşdirmək və ya çatları doldurmaq üçün istifadə olunurdu. Su borularını qatranlatmaq, borunun içərisindəki çatları bağlayaraq sızmaların qarşısını almaq üçün edilirdi. Bu, suyun təmizliyinin qorunması və səmərəli daşınması üçün əhəmiyyətli idi.
Qatranlatma prosesi, qatranın isti vəziyyətdə tətbiq edilməsini tələb edirdi. Çünki soyuq qatranın yapışma qabiliyyəti daha az olurdu. Bu iş ümumiyyətlə təcrübə tələb edən bir iş idi və həmin işlə məşğul olan ustalar öz bilik və bacarıqları ilə tanınırdılar. Beləliklə, “qatranlatmaq” sözü sadəcə bir hərəkəti deyil, həm də bir peşə ilə bağlı bacarıq və sənəti əks etdirir.
Müasir dövrdə qatranın yerini daha effektiv və müasir sukeçirməz materiallar tutsa da, “qatranlatmaq” sözünün leksikonda mövcudluğu tarixi bir iz buraxır və keçmişdəki tikinti texnologiyaları və materialları haqqında məlumat verir.