Qatmaca sözü Azərbaycan dilində "bir şeyə qatılmış özgə şey" mənasını verir. Bu tərif, özündə qatmacanın mahiyyətini əks etdirir, lakin daha geniş və əhatəli bir izah təqdim etmək mümkündür.
Qatmaca, əsas maddəyə əlavə olaraq onun xüsusiyyətlərini dəyişdirən, keyfiyyətini yaxşılaşdıran və ya zəiflədən hər hansı bir komponent ola bilər. Bu əlavə, fiziki, kimyəvi və ya hətta məcazi mənada ola bilər. Məsələn, xəmirə qatılan mayanın qatmaca olması kimi, bir hekayəyə əlavə olunan yeni bir personaj da qatmaca kimi qəbul edilə bilər. Birinci halda, qatmaca fiziki olaraq xəmirin tərkibinə daxil olur və onun qalxmasına səbəb olur. İkinci halda isə, qatmaca hekayənin süjetinə təsir göstərərək onu daha maraqlı edir və ya əksinə, zəiflədir.
Qatmacanın təsiri müxtəlif ola bilər: o, əsas maddənin dadını, rəngini, qoxusunu, strukturunu, funksiyasını və ya mənasını dəyişdirə bilər. Həmçinin, qatmaca müsbət və ya mənfi təsir göstərə bilər. Məsələn, çörək bişirmədə qatılan duz, xəmirin dadını və quruluşunu yaxşılaşdırır, amma çox qatılan duz onun dadını korlaya bilər. Bu baxımdan, qatmacanın miqdarının və növünün seçilməsi çox vacibdir.
Sözün təqdim edilən nümunə cümləsindəki (“Çox da tərəzi düzəldi və noxud əhvalatı bir qərara qoyuldu, bəs onun qatmacası neçə olsun?!”) istifadəsinə baxsaq, burada "qatmaca" sözü əsas hekayəyə (noxud əhvalatı) əlavə edilən yeni bir element, yəni yeni bir hadisə, detalları və ya şəxsiyyəti ifadə edir. Bu, hekayənin sonunda baş verən və nəticəni dəyişə biləcək bir şeydir. Yəni, "qatmaca" burada bir növ sonluq əlavəsinə, gözlənilməz bir dönüşə işarə edir.