Qarıtmaq felinin kökü türk dillərində geniş yayılmış "qarı" (qoca qadın) sözündəndir və "qocaltmaq", "qocalıq həyatına məhkum etmək" mənasını verir. Azərbaycan dilində istifadəsində əsasən qız uşaqları üçün işlənir və onun ərə vermədən evdə saxlanması, evlilik yaşını keçməsinə baxmayaraq ailə qurmadan qocalmasına səbəb olmaq mənasını ifadə edir. Bu, qızın cəmiyyətdəki yerinin və sosial rolunun məhdudlaşdırılması ilə sıx bağlıdır. Qarıtmaq həm də qızın həyatının mənasız, məqsədsiz və qəmli keçməsi anlamını da özündə ehtiva edə bilər.
Lüğətlərdə sadəcə "ərə verməyib evdə saxlamaq, qocaltmaq (qızı)" kimi tərifini görsək də, məsələnin daha dərin psixoloji və sosial aspektləri də var. Qızın qarıtılması həm onun öz istəklərinin, həyatının planlarının nəzərə alınmaması, həm də ailə içindəki qadının mövqeyinin, sosial statusunun əksidir. Qadının cəmiyyətdəki əsas funksiyasının evlilik və ana olmaq kimi qəbul edilməsinin nəticəsidir.
Misal olaraq verilən "Mən deyirəm ki, evdə qalıb qarıtıb qocalasan?" cümləsindəki təhdid, qız üçün çox ağır bir sosial və psixoloji təzyiq vasitəsidir. Qarıtmaq həyatının gələcəyini məhdudlaşdırmaq, ümidlərini qırmaq, özünü reallaşdırmaq imkanlarından məhrum etmək deməkdir. Beləliklə, bu söz sadəcə bir hadisəni deyil, bir sosial problemin, qadınların mövqeyinin əksini göstərən bir anlayışı təmsil edir.
Qısacası, "qarıtmaq" sözünün arxasında cəmiyyətin qadına qarşı münasibətləri, qadın hüquqlarının məhdudluğu və ənənəvi rolların təzyiqi gizlənir. Bu səbəbdən də sözün mənasını anlamaq üçün yalnız leksik tərifə deyil, həm də onun sosial və tarixi kontekstə əsasən dəyərləndirilməsi vacibdir.