Qaralatmaq sözü Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında bir neçə məna çalarında işlənən maraqlı bir termindir. Lüğətlərdə əsasən "qaralamaq" və "qaraltmaq" feilləri ilə sinonim kimi göstərilsə də, onu sadəcə bu iki sözün əvəzedicisi kimi təqdim etmək kifayət deyil. Çünki qaralatmaq hərəkətinin özünəməxsus nüansları vardır.
Birinci mənada, qaralamaq ilə sinonim olaraq, qaralatmaq bir şeyin səthini qara rəngə boyaması, qaralması, tündləşməsi mənasını verir. Bu, sadəcə rəngləmə hərəkəti deyil, əsasən dərin, qatı bir qara rəng əldə etmək istəyini ifadə edir. Məsələn, "Divarı qaralatmaq" deyərkən, sadəcə bir qat boya çəkməkdən deyil, divarın tam olaraq qara rəngə bürünməsindən danışılır.
İkinci mənada, qaraltmaq ilə sinonim kimi istifadə edilən qaralatmaq, bir şeyi qaranlıq, tünd və ya qara göstərməyi, xüsusilə də məcazi mənada, şəklinin, əhval-ruhiyyəsinin, ətraf mühitin qaranlıq və qara görünməsini bildirir. Məsələn, "Hadisələr onun üzü qaralatdı" deyərkən, sadəcə üzünün rənginin dəyişməsindən yox, onun ruh halının, üz ifadəsinin qaranlıq və kədərli olmasından danışılır. Bu mənada, qaralatmaq daha çox emosional bir yük daşıyır.
Beləliklə, qaralatmaq sözü sadə bir rəngləmə hərəkətindən daha çox, dərinlik, intensivlik və məcazi mənaların ifadəsində istifadə olunan zəngin bir leksik vahiddir. Onun qaralamaq və qaraltmaqdan fərqləndirən əsas cəhət, hərəkətin intensivliyi və ifadə etdiyi duyğu və təəssüratın gücüdür.