Qaragözlük (qaragözlük etmək) – Azərbaycan dilinin zəngin ifadə vasitələrindən biri olan bu söz, yalandan, aldatmaq məqsədilə göstərişli şəkildə ağlamağı, göz yaşlarını saxtakarlıqla ifadə etməyi bildirir. Qaragözlüyü edən şəxs, özünü kədərlənmiş, əzab çəkmiş kimi göstərməklə, ətrafındakıların rəğbətini və ya rəhmətini qazanmağa, onların müəyyən hərəkətlərə təhrik olunmasına çalışır.
Bu ifadənin mənasını daha dəqiq anlamaq üçün "qaragöz" sözünün kökünə nəzər salmaq faydalıdır. "Qara göz" ifadəsi, ümumiyyətlə, gözəlliyi, cazibədarlığı ifadə edir. Lakin, "qaragözlük"də bu gözəllik elementi, aldatma və saxtakarlıq kontekstində tamamilə tərs mənada işlənir. Yəni, qara gözün cazibədarlığı yox, yalançı göz yaşlarının aldadıcı təsiri ön plana keçir.
Qaragözlüyün mənası, sadəcə "yalançı ağlamaq"dan daha genişdir. Bu, bir növ aktyorluq bacarığı tələb edən, hətta mürəkkəb psixoloji manipulyasiya üsuludur. Qaragözlük edən şəxs, yalnız göz yaşlarını deyil, bədən dilini, mimikalarını, səs tonunu da ustalıqla istifadə edərək, özünün inandırıcı görünməsini təmin etməyə çalışır. Bu mənada, qaragözlük, yalançılığın və hiylənin ən mürəkkəb formalarından biridir.
Maraqlı bir məqam da odur ki, "qaragözlük" sözü, ancaq mənfi kontekstdə işlənir. Bu, həm də sözün özündə qara rəngin mənfi konnotasiyanın ifadəsini göstərir. Qara rəngin əksinə, ağ rəng, təmizlik, sadəlik, dürüstlük kimi müsbət mənaları ifadə edir. Beləliklə, "qaragözlük" sözünün istifadəsi, şəxsin əsl simasını gizlətmək, aldatmaq və öz məqsədlərinə çatmaq üçün yalan danışdığını açıq şəkildə göstərir.