Qarafatma (is. zool.) – Evlərin soba və buxarıya yaxın, isti divar dəliklərində, həmçinin digər isti və qaranlıq yerlərdə, məsələn, taxta konstruksiyaların arasında, gizlənən kiçik ölçülü, qaramtıl rəngli bir cücü növüdür. Onların xarakterik xüsusiyyəti gecələr eşidilən kəsik-kəsik, bəzən isə titrəyən kimi səslənən cırıldayan səsləridir. Bu səs, həm cütləşmə çağırışı, həm də əraziyə sahibçilik iddiası kimi qiymətləndirilə bilər.
Qarafatmanın dəqiq bioloji təsnifatı və yayılma arealı haqqında məlumatlar məhduddur, lakin əsasən evlərdə, təsərrüfat binalarında və insan məskənlərinə yaxın ərazilərdə rast gəlinir. Onlar əsasən gecə həyatı sürən heyvanlardır və gündüzlər gizli yerlərində sığınacaq tapırlar. Qidalanma vərdişləri barədə dəqiq məlumatlar yoxdur, amma kiçik həşəratlar və digər kiçik onurğasızlarla qidalanmaları ehtimal olunur.
Qarafatma haqqında əfsanələr və xalq inancları da mövcuddur. Bəzi mədəniyyətlərdə bu səs, pis əlamət kimi qəbul edilir və ya müəyyən hadisələrin əlaməti kimi şərh olunur. Lakin elmi baxımdan, bu səslərin sadəcə cücünün təbii davranışının təzahürü olduğu güman edilir.
Qarafatma, təbiətin insan məskənlərinə yaxınlaşmasının və insanların ətraf mühitlə qarşılıqlı əlaqəsinin maraqlı nümunələrindən biridir. Onlar, görünməz olmalarına baxmayaraq, varlıqlarını gecə səsləri ilə bizə xatırladırlar və ətrafımızdakı kiçik canlılar aləminin sirrini bir daha qarşımıza qoyurlar.