izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qaradinməzcə sözü Azərbaycan dilində zərf kimi işlənir və əsasən bir insanın susmuş, kədərli, küsmüş və ya daxilən narahat olduğunu, özünü ətrafdakılardan təcrid etdiyini ifadə edir. Sözün yaradılışında "qara" (qəmli, kədərli) və "dinməzcə" (susqun, danışmayan) sözlərinin birləşməsi özünü göstərir. Bu birləşmə, sözün ifadə etdiyi duyğuları daha da qabarıq şəkildə ortaya qoyur.

Qaradinməzcə olmaq sadəcə susmaqdan daha çoxdur. Bu, daxili bir narahatlığı, kədəri, hətta gizli bir qəzəbi ifadə edən, görünüşdə sakit, lakin daxildən qaynayıb-qazanma halını təsvir edir. Şəxs ətraf mühitinə reaksiya vermədən, özünə çəkilərək, sözsüz bir şəkildə narahatlığını bildirir. Bu vəziyyət söhbətə qoşulmamaqdan, suallara cavab verməməkdən daha çox, bədən dili və ümumi hərəkətlərlə özünü göstərərək, əslində ətrafdakılara bir mesaj göndərir.

Süleyman obrazının "Balam, nə olub ki, belə qaradinməzcə oturubsan, yoxsa dünyanın dərdi sənə qalıbdır?" sözləri bu mənanı mükəmməl şəkildə əks etdirir. Söhbət sadəcə susqunluqdan getmir, bir narahatlıq, bir daxili münaqişənin varlığı təxmin edilir. Qaradinməzcə olmaq, sözsüz, lakin çox ifadəli bir ünsiyyət formasıdır.

Qaradinməzcə ifadəsinin işlənməsi dilin zənginliyini və incəliklərini göstərir. Çünki o, sadəcə bir duyğunu ifadə etmir, həmin duyğunun ifadə olunma formasını, bədən dilini, səssiz etirazı da özündə əks etdirir. Bu, sözün təkcə leksik mənasından daha geniş bir kontekstdə anlaşılmasını tələb edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz