Qanılmaz sifəti, əsasən, başa düşülməyən, anlaşılamayan, məntiqi izahı olmayan və ya qavranılması çətin olan hadisələr, fikirlər və ya hərəkətlər üçün istifadə olunur. Bu, sadəcə "qanıla bilməmə" mənasından daha geniş bir kontekstdə işlənir. Bir şeyin qanılmaz olması, onun məntiqə zidd olması, açıqlaması olmaması və ya bizim anlayış qabiliyyətimizin hüdudlarını aşması deməkdir.
Məsələn, bir sehrbazın həyata keçirdiyi görünməz bir fənd qanılmaz görünə bilər, çünki onun arxasında gizlənən mexanizmi dərhal anlamaq mümkün deyil. Elmi baxımdan izahı olmayan bir hadisə də qanılmaz olaraq qəbul edilə bilər, çünki mövcud biliklərimiz onun baş vermə səbəbini izah etməyə yetərli deyil. Həmçinin, bir insanın qəribə davranışı, əgər onun səbəbi anlaşıla bilmirsə, qanılmaz adlandırıla bilər. Bu halda, qanılmazlıq, hadisənin ya sirli, ya da qeyri-adi olması ilə əlaqələndirilir.
Qanılmaz sözü, "anlaşılmaz", "açılmaz", "sirli" və "əsrarəngiz" kimi sözlərlə sinonim kimi istifadə edilə bilər, lakin bu sözlərin hər birinin özünəməxsus çalarları vardır. "Anlaşılmaz" daha çox dil maneələri və ya mürəkkəb ifadələrə işarə edərkən, "qanılmaz" daha çox hadisənin özü ilə bağlı izah olunmazlığa diqqət çəkir. "Qanılmaz" sözü, sirli və əsrarəngiz hadisələrə qarşı insanın təəccübünü və marağını ifadə edir.
Beləliklə, "qanılmaz" sözü, sadəcə başa düşülməyən deyil, həm də araşdırma və tədqiqat tələb edən, maraq doğuran və bəzən qorxu və heyranlıq hissləri yaradan hadisələri ifadə etmək üçün istifadə olunur. Onun mənası kontekstə bağlı olaraq dəyişə bilər, lakin hər halda, izah olunmazlıq və qavranılma çətinliyi əsasını təşkil edir.