Qamarlanmaq sözü Azərbaycan dilində tez və gözlənilməz bir şəkildə ələ keçirilməyi, tutulmağı ifadə edir. Lüğətlərdə verilən mənalar – “tez və qaba surətdə qapılıb götürülmək” və “tutulmaq, yaxalanmaq” – bu əsas mənanı əks etdirir, lakin sözün əhatə etdiyi kontekstin zənginliyini tam olaraq əks etdirmir.
“Qamarlanmaq” feli, sadəcə tutulmağı deyil, bu tutulmanın sürətli, gözlənilməz və bəzən də hiyləgər bir şəkildə baş verməsini vurğulayır. Bir ovçunun sürətlə heyvanı tutması, bir oğrunun əşyanı gizlicə ələ keçirməsi və ya polisin cinayətkarı gözlənilmədən saxlaması kimi hallarda bu feli işlətmək olar. Sözün kökünün də bu sürət və gözlənilməzliyi əks etdirən bir məna daşıdığı ehtimal olunur (bu barədə əlavə etimoloji araşdırma tələb olunur).
Mənasının ikinci təbəqəsində isə “qamarlanmaq” sözü müəyyən bir təhlükə və ya pis hadisəyə birdən-birə məruz qalmağı ifadə edə bilər. Məsələn, “Qəfil yağışdan qamarlandıq” deyəndə sadəcə yağış altında qalmağı deyil, hazırlıqsız tutulmağı, narahatçılıq və əsəbiyyət içində qalmağı nəzərdə tuturuq.
Beləliklə, “qamarlanmaq” sözü sadə bir tutulma və ya yaxalanma feli olmaqdan daha çox, sürət, gözlənilməzlik, bəzən isə hiyləgərlik və təhlükə elementlərini özündə birləşdirən zəngin bir mənaya malikdir. Onun istifadə olunduğu kontekstdən asılı olaraq mənası incəliklərlə zənginləşir və daha dəqiq şərh tələb edir.