izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qaltaqlanma: "Qaltaqlanmaq" felindən törəmiş isimdir. Əsasən şifahi nitqdə işlənən bu söz, əsasən fiziki və ya emosional olaraq ani və qəfil bir hərəkətin, vəziyyətin və ya hissin nəticəsi olaraq baş verən qarışıqlığı, çaşqınlığı, həyəcanı və ya narahatlığı ifadə edir. Sadəcə bir qarışıqlıqdan daha çox, qaltaqlanma daha çox iç dünyada baş verən bir əks-səda, bir daxili sarsıntı kimi təsəvvür oluna bilər.

Məsələn, gözlənilməz bir xəbər qarşısında insanın duyduğu çaşqınlıq, ani bir təhlükə və ya qorxu ilə qarşılaşanda yaşanan qarışıqlıq və ya şiddətli sevinc və ya kədər nəticəsində baş verən duyğu dalğalanmaları "qaltaqlanma" ilə ifadə oluna bilər. Bu zaman insanın düşüncələri, hərəkətləri və duyğuları nizamlılığını itirir, bir növ "səpələnmiş", "qarışıq" vəziyyətdə olur.

Qaltaqlanmanın səbəbləri çox müxtəlifdir: gözlənilməz bir hadisə, şok, qorxu, sevinc, qəzəb, təəccüb və s. Fərqli insanlarda eyni səbəb fərqli dərəcədə qaltaqlanmaya səbəb ola bilər. Bəzi insanlar daha tez qaltaqlanır, bəziləri isə daha sakit və nizamlı qalırlar. Bu, həm fərdi xüsusiyyətlərlə, həm də yaş, təcrübə və şəxsiyyət xüsusiyyətləri ilə bağlıdır.

Qısaca desək, "qaltaqlanma" sözü yalnız bir qarışıqlıq vəziyyətini deyil, həm də bu vəziyyətin daxili təcrübəsini, duyğusal intensivliyini əks etdirir. Bu baxımdan, "çaşqınlıq", "qarışıqlıq" kimi sözlərdən daha zəngin və ifadəli bir termindir. Dilçilik baxımından da maraqlı bir nümunə olaraq, Azərbaycan dilinin ifadə imkanlarını genişləndirən, xalq arasında yayılmış və mənalı bir söz olduğunu qeyd etmək lazımdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz