Qalxızma sözü "qalxmaq" fellərinin törəməsi olub, əsasən iki əsas mənada işlənir:
Birinci məna: Qalxma, yüksəlmə, hərəkətə başlama hadisəsi. Bu mənada "qalxızma" kəskin və sürətli bir yüksəlişi, qalxma hərəkətinin qəfil başlanğıcını ifadə edir. Məsələn, "dənizdə güclü qalxızma başladı" deyərkən, dalğaların birdən-birə hündürlüyünün artmasını, fırtınanın əlamətlərini nəzərdə tuturuq. Bu mənada "qalxızma" "qalxma" sözündən daha intensiv və təsirli bir təsvir verir. Həmçinin, bir qüvvənin, enerjinin, həyəcanın birdən-birə artmasını ifadə edə bilər: "Onun ürəyində qalxızma hiss edirdi". Bu halda iç dünyada baş verən qəfil bir dəyişiklik, həyəcan və ya emosional gərginlikdən söhbət gedir.
İkinci məna: Üsyan, etiraz, qiyam. Bu mənada "qalxızma" xalqın, bir qrup insanın haqsızlığa, zülmə qarşı etirazını, üsyanını ifadə edir. Bu mənada "qalxızma" "etiraz" və ya "iqam" sözlərinin daha güclü sinonimidir, çünki qalxızma sözü kütləvi xarakter daşıyan bir hadisəni, tez-tez zorakılıqla müşayiət olunan bir hərəkatı ifadə edir. Tarixi kontekstlərdə "xalq qalxızması", "milli qalxızma" kimi ifadələr tez-tez rast gəlinir və bu zaman müqavimət və azadlıq uğrunda mübarizəni ifadə edir.
Qısacası, "qalxızma" sözü həm fiziki, həm də metaforik mənalarda işlənən, "qalxma" sözündən daha güclü, daha sürətli və daha intensiv bir yüksəlişi, həmçinin kütləvi bir üsyanı ifadə edən ifadəli bir sözdür.