Qalaqlanma sözü "qalaqlanmaq" fellərinin məsdər formasından əmələ gəlmişdir. Lüğətlərdə ümumiyyətlə "iğtişaş, qiyam, üsyan" kimi tərcümə olunur, lakin bu izah sözün zəngin mənasını tam əhatə etmir. Qalaqlanma, sadəcə bir qrup insanın hökumətə və ya mövcud qaydalara qarşı açıq etirazı deyil, daha çox köklü dəyişiklik istəyinin ifadəsidir. Bu, bir cəmiyyətin daxili münaqişələrinin, ədalətsizliklərin, haqsızlıqların və ya repressiyanın nəticəsində ortaya çıxan və güc tətbiqinə, etirazlara, hətta zorakılığa belə gətirib çıxara biləcək bir prosesdir.
Qalaqlanmanın səbəbləri müxtəlif ola bilər: siyasi repressiya, iqtisadi bərabərsizlik, sosial ədalətsizlik, dini ayrı-seçkilik, mədəniyyətə qarşı təhdidlər və s. Bu proses həm spontandır, həm də planlaşdırılmış ola bilər. Spontan qalaqlanmalar adətən qəfil baş verən hadisələrə, məsələn, polis zorakılığına və ya qəfil iqtisadi böhranlara reaksiya olaraq baş verir. Planlaşdırılmış qalaqlanmalar isə daha təşkil olunmuş xarakter daşıyır və müəyyən bir siyasi və ya sosial məqsədə yönəlir.
Tarix boyu qalaqlanmaların nəticələri çox müxtəlif olmuşdur. Bəziləri uğurlu olmuş, mövcud hakimiyyəti dəyişdirməyə və cəmiyyətdə əsaslı islahatlara səbəb olmuşdur. Digərləri isə dəhşətli repressiyalar və ağır itkilərlə nəticələnmişdir. Qalaqlanmanın uğurlu olub-olmaması bir çox amillərdən, o cümlədən qalaqlanmanın miqyası, təşkilati səviyyəsi, ictimai dəstək və hökumətin reaksiyasından asılıdır.
Beləliklə, qalaqlanma sadəcə bir söz deyil, cəmiyyətlərin inkişafında mühüm rol oynayan, tarixi dəyişikliklərin mühərriklərindən biridir. Bu prosesin dərin kökündə yatan səbəbləri anlamaq, gələcəkdə oxşar hadisələrin qarşısını almaq üçün çox vacibdir.