izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qalağan sözü Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında özünəməxsus yer tutan maraqlı bir termindir. Lüğətlərdə əsasən "qanqal" kimi izah olunsa da, mənası daha geniş və çoxşaxəlidir. Sadəcə bir "qanqal" olmaqdan kənara çıxaraq, bu sözün köklərində daha dərin mənalar gizlənir.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "qala" (qala divarı, qorunan yer) və "-ğan" (yer adı bildirən şəkilçi) morfemlərindən törəmə olduğu ehtimal olunur. Beləliklə, "qalağan" sözü əvvəlcə "qala kimi möhkəm və sərt yer, qala ətrafı" mənasını ifadə edə bilərdi. Zamanla isə, bu məna daralaraq, xüsusilə də mal-qaranın otladığı, qapalı və əhatə olunmuş bir sahəni ifadə etməyə başlayıb.

Seyid Əzim Şirvaninin misrasında istifadə olunan "qalağan" sözü də məhz bu mənada – eşşəyin otlamaq üçün aparıldığı hasarlanmış, əhatə olunmuş bir ərazini – ifadə edir. Burada "qalağan" sadəcə coğrafi bir nöqtə deyil, həm də müəyyən bir məhdudluğun, həbsin simvoludur. Eşşəyin nadanlığı onu bu məhdud əraziyə aparır, öz hərəkətlərinin nəticələrini dərk etmir.

Yekun olaraq, "qalağan" sözünün mənası "qanqal" ilə məhdudlaşdırılmamalıdır. Onun daha geniş məna spektri mövcuddur: möhkəm və əhatə olunmuş bir ərazi, mal-qaranın otladığı hasarlanmış sahə, məhdudluq, həbs. Sözün kontekstə görə dəqiq mənası müəyyən edilir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz