Qafiyəsizlik, ədəbiyyatda, xüsusilə şeir sənətində, qafiyənin olmaması və ya qüsurlu olması deməkdir. Bu, şeirin əsas tərkib hissəsi olan qafiyənin əskikliyi, uyğunsuzluğu və ya tamamilə olmamasını ifadə edir. Qafiyəsizlik, şeirin ahəngini, musiqiliyini və bədii təsirini zəiflədə bilər, lakin eyni zamanda, bəzi poetik üslublarda – məsələn, sərbəst şeirdə – qəsdən tətbiq oluna bilər və əsərin ifadə vasitəsi kimi xidmət edə bilər.
Qafiyəsizliyin səbəbləri müxtəlif ola bilər. Bəzi hallarda bu, şairin qafiyə tapmaqda çətinlik çəkməsindən, bəzən isə bilərəkdən, şeirin məzmunu və ifadəsinə uyğun olaraq qafiyədən imtina etməsindən irəli gəlir. Qafiyəsizliyin səviyyəsi də müxtəlifdir: bəzən yalnız bir neçə qafiyənin uyğunsuzluğu müşahidə olunur, bəzən isə şeirin bütün qafiyə sistemi pozulur.
Sözün daha geniş mənasında, qafiyəsizlik yalnız şeirdə deyil, həm də digər ədəbi növlərdə, hətta gündəlik nitqdə də özünü göstərə bilər. Məsələn, bir mətnin bədii və ya ritorik cəhətdən zəif tərtib olunması, fikirlərin uyğunsuzluğu və ahəngsizliyi də müəyyən mənada qafiyəsizlik kimi qəbul edilə bilər. Bu, nitqin və ya yazının ümumi ahənginin pozulması kimi başa düşülə bilər.
Maraqlı bir məqam da odur ki, bəzi ədəbi cərəyanlar qafiyəsizliyi bilərəkdən əsas prinsip kimi qəbul edir. Məsələn, sərbəst şeir, qafiyədən və ölçüdən azad olaraq, şairə fikrini daha sərbəst və təbii şəkildə ifadə etmək imkanı verir. Bu halda qafiyəsizlik, əsərin ifadə vasitəsinə çevrilir və mətnin estetik keyfiyyətinə təsir edir.