izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Küpələtmək fe'li, əsasən Azərbaycan dilinin şivə və ləhcələrində geniş istifadə olunan, ümumi dilə nisbətən daha az tanınan bir sözdür. Lüğətlərdə "küpələtdirmək" formasının "küpələtmək"in məsdər formasından törəmə olduğu göstərilir. Lakin hər iki forma, eyni əsas mənaya, yəni bir şeyin, əşyanın və ya hadisənin qəfil və gözlənilməz bir şəkildə baş verərək qarışıqlıq, çaşqınlıq və ya narahatlıq yaratmasına işarə edir.

Daha dəqiq desək, "küpələtmək" bir vəziyyətin və ya hadisənin birdən-birə, qəfil və nəzarətsiz şəkildə baş verməsi nəticəsində yaranan qarışıqlığı, çaşqınlığı və ya səs-küylü vəziyyəti ifadə edir. Bu, bir növ "qarmaqarışıqlığa salmaq", "baş qarışdırmaq", " çaşdırmaq" mənalarına bənzəsə də, "küpələtmək" daha çox qəfil və gözdən yayınan bir hadisə ilə bağlı qarışıqlığı vurğulayır.

Məsələn, "Qəfil yağış küçələri küpələtdi" cümləsində yağışın birdən-birə və güclü şəkildə yağması nəticəsində yaranan qarmaqarışıqlıq və çaşqınlıq təsvir olunur. Ya da "Xəbər onu tamamilə küpələtdi" cümləsində gözlənilməz bir xəbər nəticəsində yaranan ruh halının təsviri verilir. Bu hal, sadəcə çaşqınlıq deyil, həm də dərin bir narahatlıq və sarsıntı ola bilər.

Beləliklə, "küpələtmək" sözü, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasının bir nümunəsi olaraq, sadəcə bir mənanı deyil, həm də bir hadisənin xüsusiyyətlərini (qəfillik, gözlənilməzlik, qarışıqlıq) daha dəqiq və təsvirli şəkildə ifadə edir. Bu sözün daha geniş istifadəsinə əsasən ədəbiyyatda da rast gəlinə bilər, bədii təsvirlərə fərqli bir çalar qatır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz