Küpəgirən (folklor) – Nağıl və əfsanələrdə tez-tez rast gəlinən, hiyləgər, bic və fırıldaqçı, ara qarışdırıcı qadın obrazı. Bu qadınlar, adətən, mənfi personajlar olub, öz məqsədlərinə çatmaq üçün müxtəlif fırıldaqlar, yalanlar və hiylələrə əl atırlar. Onlar özlərinin cazibədar görünüşündən və dil ustalığından istifadə edərək, başqalarını aldadıb öz xeyirlərinə yönəldirlər.
Küpəgirən qadın obrazı, xalq yaradıcılığında qadının ikiüzlülüyünü, məkrliliyini və dələduzluğunu simvolizə edir. Onların davranışları, adətən, insanların qərəzsizliyə, dürüstlüyə və ədalətə olan inamını sarsıtmaq məqsədi daşıyır. Nağıllarda küpəgirənin fəaliyyəti, süjetin inkişafında mühüm rol oynayır və bəzən müsbət qəhrəmanların çətinliklərlə üz-üzə gəlməsinə səbəb olur.
Adın özü, "küpə"nin dəyərli və qiymətli bir əşya olmasını nəzərə alaraq, küpəgirənin malı, var-dövləti qoparmağa, başqalarının əmlakına göz dikərək onları aldatmağa meyilli olmasını ifadə edir. "Girən" felinin istifadəsi isə bu prosesin gizli, qəsdli və fırıldaq yolu ilə həyata keçirilməsini vurğulayır. Beləliklə, "küpəgirən" adı özündə bu obrazın əsas xüsusiyyətlərini – hiyləgərliyi, fırıldaqçılığı və dələduzluğu – tam əks etdirir.
Maraqlı bir məqam odur ki, küpəgirən obrazı yalnız Azərbaycan folkloruna məxsus deyildir. Dünya ədəbiyyatında da oxşar mənfi qadın obrazlarına rast gəlmək olar. Bununla belə, Azərbaycan nağıllarında küpəgirən özünəməxsus xüsusiyyətləri ilə fərqlənir və xalqımızın mənəviyyatını, dəyərlərini və inanclarını əks etdirir.