izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Kutlamaq (f.): Bu söz, əsasən Azərbaycanın şimal-qərb bölgələrində, xüsusilə də Quba-Xaçmaz zonasında geniş yayılmış bir dialektal sözdür. Lüğətlərdə sadəcə "bir yerə toplamaq, yığmaq, kut etmək" kimi qısa bir izah verilmiş olsa da, kutlamağın mənası və işlənməsi daha zəngin və çoxcəhətlidir.

Əsas mənası, müəyyən bir məkanı və ya ərazini əhatə edən hər hansı bir əşyanı, materialı, məhsulu və ya hətta insanları bir yerə toplamaq, yığmaq deməkdir. Məsələn, "otu kutlamaq" deyəndə, tarlada səpələnmiş otların bir yerə yığılması, "torpağı kutlamaq" deyəndə isə, torpağın bir nöqtədə toplanması, yığılması nəzərdə tutulur. Bu toplama prosesi həm əl ilə, həm də alətlərlə (məsələn, belə bir iş üçün xüsusi konstruksiyalı arabaya bənzər vasitələr) həyata keçirilə bilər.

Kutlamaq sözünün mənası həmçinin "qutulamaq", "örtmək", "gizlətmək" kimi mənaları da özündə ehtiva edə bilər. Məsələn, əgər bir yerin ətrafı qala divarları ilə əhatə olunmuşdursa, bu da həmin yeri "kutlamaq" kimi ifadə oluna bilər. Bu mənada, kutlamaq həm fiziki, həm də məcazi olaraq bir şeyin ətrafının çəkilməsi, əhatə olunması deməkdir.

Maraqlı bir məqam da odur ki, "kutlamaq" sözü bəzən bir növ qoruma, saxlama mənasını da ehtiva edir. Yəni yığılan şeylər yalnız bir yerə toplanmır, həm də müəyyən bir təhlükədən, itkidən qorunmaq üçün təhlükəsiz bir yerə yığılır, kutlanır. Bu mənada, sözün kökü "qutu" sözü ilə də əlaqələndirilə bilər – qutunun əsas vəzifəsi də əşyaları qorumaq və saxlamaqdır.

Nəticə etibarilə, "kutlamaq" sözü sadə bir yığma hərəkətindən daha geniş bir mənaya malik olub, həm ərazi, həm əşya, həm də məcazi mənada bir şeyin əhatə olunması, qorunması və saxlanması konsepsiyasını özündə əks etdirir və Azərbaycan dilinin zəngin leksikasının bir nümunəsidir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz