Könlüqara sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "qəlbiqara" kimi izah olunsa da, bu sadə tərif onun zəngin məna çalarlarını tam əks etdirmir. "Könlüqara" sadəcə qara qəlbli, pis niyyətli demək deyil; daha çox mürəkkəb, çoxşaxəli bir məna daşıyır.
Birinci mənası, əlbəttə ki, pis niyyətlilik, qara qəlblilikdir. Bu, kin, qisas, nifrət hissləri ilə dolu bir qəlbi ifadə edir. İnsanların xoşbəxtliyini istəməyən, onlara zərər verməkdən çəkinməyən bir xarakteri təsvir edir.
Lakin "könlüqara" sözü bu sadə mənanın xaricində, daha incə bir məna da ehtiva edir. Bu, amansızlıq, acımasızlıq kimi mənaları da özündə birləşdirir. Könlüqara insan, hərəkətlərinin nəticələrini düşünmədən, qarşısındakı insanın hisslərinə və vəziyyətinə biganə qalaraq hərəkət edə bilər.
Sözün ədəbiyyatda istifadəsi onun bu çoxşaxəli məna imkanlarını daha da aydın göstərir. Aşıq Hüseynin misalında olduğu kimi, "könlüqara" bəzən qəddarlıq, sərtlik, acı danışma mənasında da işlənə bilər. Şair, şirin sözlü, lakin qəlbən amansız bir insana müraciət edərək ona susmağı əmr edir.
Beləliklə, "könlüqara" sözünün dəqiq tərifi kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilsə də, əsasən pis niyyətlilik, amansızlıq, qəddarlıq və acımasızlıq kimi mənaları əhatə edir. Bu sözün söz leksikasındakı yeri və istifadə tezliyi də onun Azərbaycan dilində əhəmiyyətli bir yer tutduğunu göstərir.