Kökkəsən sözü, əsasən Azərbaycanın şimal-qərb bölgələrində işlənən bir kənd təsərrüfatı terminidir. Lüğətlərdə sadəcə "kök doğrayan" kimi izah olunsa da, mənası bundan bir qədər geniş və dəqiqdir.
Kökkəsən, yalnız sadəcə kök doğramaq üçün istifadə edilən bir alət deyil, əslində, müxtəlif kök yumruları və bitkilərin torpaqdan çıxarılıb təmizlənməsi, doğranması və ya dilimlənməsi üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi bir əl alətidir. Adətən, ağır və möhkəm materialdan (məsələn, taxta və ya metal) hazırlanır və uzun, iti bıçağa malikdir. Bıçağın formasını və ölçüsünü kök yumrularının növü və ölçüsü müəyyən edir. Belə ki, kartof üçün istifadə edilən kökkəsən, çuğundur üçün istifadə ediləndən fərqlənə bilər.
Kökkəsən köklü bitkilərin təmizlənməsi prosesini sürətləndirən və asanlaşdıran bir alətdir. Əl əməyinin üstünlük təşkil etdiyi kənd təsərrüfatında kökkəsən əvəzolunmaz bir vasitə idi. Bu alət sadə görünüşünə baxmayaraq, əsrlər boyu kəndlilərin təcrübə və bacarığı nəticəsində təkmilləşdirilərək istifadəyə verilmişdir. Onun formasında, ölçüsündə və materialında regional fərqlər də müşahidə edilə bilər.
Ümumiyyətlə, "kökkəsən" sözü, sadə bir kənd alətinin arxasında gizlənən zəngin kənd təsərrüfatı mədəniyyətini, əl əməyinin dəyərini və insanın təbiətlə olan əlaqəsini əks etdirir. Bu baxımdan, sadəcə "kök doğrayan" kimi qısaca izah edilməkdən daha çox şey ifadə edir.