Kosmopolitizm [yun. kosmopolitesdən] – dünyanın hər yerini vətən hesab edən, bütün insanları qardaş hesab edən, milli sərhədləri və məhdudiyyətləri tanımayan, hər hansı bir xüsusi milli mənsubiyyətə bağlılığını inkar edən fəlsəfi və ideoloji mövqedir. Bu anlayış, milliyyətçilik və etnosentrizmə qarşı alternativ bir yanaşma təqdim edir.
Kosmopolitizm, tarix boyu müxtəlif fəlsəfi məktəblərdə öz əksini tapmışdır. Antik dövrdə Kinik məktəbinin nümayəndələri öz həyat tərzləri ilə kosmopolitizmin əyani nümunələrini göstərmişlər. Onlar, dünyanı öz evləri hesab edərək, hər yerdə rahat yaşamağı və hər kəslə ünsiyyət qurmağı üstün tutmuşlar.
Müasir kosmopolitizm isə daha çox qloballaşma və beynəlmiləlçilik kontekstində müzakirə olunur. Bu kontekstdə kosmopolitizm, ümumbəşəri dəyərləri (insan hüquqları, ədalət, sülh) qorumağı, beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirməyi və qlobal problemlərin həllinə yönəlmiş bir ideya kimi təqdim olunur. Ancaq, özünü heç bir millətə bağlamamaqla yanaşı, milli mədəniyyətlərin dəyərlərini dərk etmək və hörmət etmək də kosmopolitizmin vacib tərkib hissəsidir. Belə ki, kosmopolitizm, milli kimlikdən imtina etmək deyil, dünyanın müxtəlif mədəniyyətlərinə açıq olmaq və ümumbəşəri birliyin əsasını qurmaqdır.
Lakin, kosmopolitizmin tənqidçiləri də var. Onlar qeyd edirlər ki, kosmopolitizm, milli kimliyin zəifləməsinə və milli dövlətlərin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Bundan əlavə, bəzi tənqidçilər kosmopolitizmin, qərb mədəniyyətinin üstünlüyünü dəstəkləyən bir vasitə kimi istifadə edilə biləcəyini iddia edirlər. Beləliklə, kosmopolitizmin mənası və tətbiqi dəfələrlə mübahisə mövzusu olmuşdur və olmağa da davam edəcək.