Kooperativləşdirilmək – Bu termin əsasən iqtisadi və sosial kontekstlərdə istifadə olunur və bir neçə mənaya malikdir. Ən geniş mənada, kooperativləşdirilmək, müstəqil fəaliyyət göstərən fərdi təsərrüfatların, müəssisələrin və ya digər subyektlərin ortaq bir kooperativ çərçivəsində birləşdirilməsi prosesini ifadə edir. Bu birləşmə, ümumi məqsədlərə çatmaq, resursları birləşdirmək, iqtisadi gücü artırmaq və bazar gücünü yaxşılaşdırmaq üçün həyata keçirilir.
Kooperativləşdirilmə prosesi müxtəlif formalarda baş verə bilər. Bəzi hallarda, bu proses könüllü olaraq həyata keçirilir, yəni iştirakçılar öz arzuları ilə kooperativə qoşulurlar. Digər hallarda isə, xüsusilə tarixi kontekstdə, məcburi kooperativləşdirmə halları müşahidə olunmuşdur. Bu cür hallarda, fərdi təsərrüfatlar və ya müəssisələr dövlət tərəfindən və ya digər güclü qüvvələr tərəfindən kooperativə daxil olmağa məcbur ediliblər. Bu məcburiyyət, həmişə də iqtisadi cəhətdən səmərəli nəticələr verməyib və bəzən ağır sosial nəticələrə səbəb olub.
Kooperativləşdirilmənin məqsədləri arasında ümumi resurslardan (torpaq, avadanlıq, maliyyə) daha səmərəli istifadə etmək, bazar qiymətlərindən daha əlverişli şərtlərlə mal və xidmətlərə çıxış əldə etmək, istehsal və paylama proseslərini optimallaşdırmaq, üzvlərin sosial rifahını yaxşılaşdırmaq və demokratik idarəetmə mexanizmləri yaratmaq göstərilə bilər. Bununla yanaşı, kooperativləşdirilmə bəzi çətinliklərlə də müşayiət oluna bilər: qərar qəbul etmə prosesinin ləngiməsi, kollektiv idarəetmədə yaranan problemlər, mənfəətlərin bölüşdürülməsində anlaşılmazlıqlar və s.
Ümumiyyətlə, kooperativləşdirilmə, müəssisələrin və təsərrüfatların birgə fəaliyyət göstərməsinin bir formasıdır və onun uğuru bir çox amillərdən, o cümlədən iştirakçıların motivlərindən, kooperativin idarəetmə strukturundan və bazar şəraitindən asılıdır. Tarix boyu kooperativləşdirilmənin müxtəlif modelləri tətbiq olunmuşdur və bu prosesin sosial və iqtisadi təsirləri hər bir kontekstdə fərqli olmuşdur.