Kommutasiya (latıncadan: commutatio - dəyişdirmə, əvəz etmə) anlayışı hesablama texnikasında və telekommunikasiyada geniş istifadə olunan bir termindir. Sadəcə "hesablayıcı maşının köklənməsi, sazlanması, qurulması" kimi dar mənada izah edilməkdən daha geniş bir məna kəsb edir.
Kommutasiya, əslində, müxtəlif qurğular və ya şəbəkə elementləri arasında əlaqənin qurulması və idarə edilməsi prosesidir. Bu proses, məlumatların mənbədən qəbul edənə çatdırılması üçün lazımi yolların müəyyənləşdirilməsini, bu yolların yaradılmasını və istifadə edildikdən sonra sökülməsini əhatə edir. Bu, bir telefon zənginin edilməsi zamanı xətlərin birləşdirilməsindən tutmuş, kompüter şəbəkələrində məlumat paketlərinin marşrutlaşdırılmasına qədər müxtəlif kontekstlərdə tətbiq olunur.
Kommutasiyanın müxtəlif növləri mövcuddur. Məsələn, paket kommutasiyası, məlumatların kiçik paketlərə bölünərək, hər paket üçün ayrıca marşrutun müəyyən edilməsinə əsaslanır. Bu, effektivlik baxımından üstünlük təşkil edir. Xətt kommutasiyası isə, əlaqənin qurulması zamanı iki nöqtə arasında birbaşa fiziki və ya virtual əlaqənin yaradılmasına əsaslanır. Bu, sadəliyi ilə seçilir, lakin effektivlik baxımından paket kommutasiyasından geri qalır.
Kommutasiya prosesi, müasir texnologiyaların əsasını təşkil edir və informasiya cəmiyyətinin inkişafında mühüm rol oynayır. Onun təkmilləşdirilməsi, daha sürətli, etibarlı və effektiv informasiya ötürülməsinə imkan yaradır. Hesablama maşınlarının köklənməsi, sazlanması və qurulması kommutasiyanın daha dar bir tətbiq sahəsini əks etdirir, ümumi mənasını isə tam əhatə etmir.