Komizm [yun. komikos-dan] - Hər hansı bir hadisədə, əsərdə, situasiyada və ya şəxsdə mövcud olan, gülməli və ya əyləncəli olan cəhət, məzəlilik, yumor. Komizm sadəcə gülməli olmaqdan daha çoxdur; o, gülüşü doğuran müxtəlif vasitələrin, texnikaların və elementlərin mürəkkəb qarışığıdır. Bu vasitələr arasında ifadə tərzi, situasiyanın paradoksallığı, gözlənilməz hadisələr, personajların xarakterləri, ironiya, satira və s. ola bilər. Komizmin təsiri tamaşaçı və ya oxucunun şəxsi təcrübəsinə, mədəniyyətinə və dünyagörüşünə də bağlıdır – eyni şey bir insanı güldürərkən, digərini tamamilə biganə qoya bilər.
Komizm, ədəbiyyatda, teatrda, kinoda, rəssamlıqda, musiqidə və hətta gündəlik həyatda geniş tətbiq olunur. Müəlliflər, rejissorlar və sənətkarlar komizmi müxtəlif məqsədlər üçün – əsərin ümumi tonunu yüngülləşdirmək, personajları daha yaddaqalan etmək, sosial problemlərə diqqət çəkmək, tamaşaçı ilə emosional əlaqə yaratmaq və s. – istifadə edirlər. Məsələn, bir əsərdəki komizm həm əsas süjet xəttini inkişaf etdirə, həm də əsərin əsas ideyasını daha aydın şəkildə ifadə etməyə kömək edə bilər.
Komizmin müxtəlif növləri mövcuddur: məsələn, situasiya komizmi (vəziyyətin gülməliliyi), xarakter komizmi (personajın gülməli xüsusiyyətləri), söz komizmi (söz oyunları, ironiya, sarkazm), və s. Bu növlər tez-tez bir-biri ilə qarışır və əsərdə bir-birini tamamlayır. Bir əsərdəki komizmin növü və intensivliyi əsərin ümumi tonunu, məqsədini və stilini müəyyən edir.
Misal olaraq, "Sözlərində çoxlu komizm var" ifadəsi, danışanın sözlərinin yumorlu, əyləncəli və ya qeyri-adi olmasını bildirir. "Rolun komizmi" isə aktyorun rolunu ifa etməsindəki yumor hissəsini, onun gülməli və ya əyləncəli oyun tərzinə işarə edir. Beləliklə, komizm əsərin və ya çıxışın əsas hissəsi olmasa da, onun təsirini, yadda qalmasını və mənasını əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər.