izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Kolçedan, geoloji terminologiyada bir sıra metalların (dəmir, nikel, mis, kobalt və s.) sulfidlərinin ümumi adıdır. Bu minerallar, öz tərkiblərindəki metallarla yanaşı, əsasən kükürd (S), bəzən isə arsen (As) və ya selenium (Se) kimi elementləri də ehtiva edirlər. Adətən, çoxlu miqdarda kükürdün mövcudluğu səbəbindən kolçedanlar xarakterik sarımtıl-qəhvəyi və ya pirinç rəngli bir görünüşə malikdirlər.

Kolçedanlar yer qabığında geniş yayılmışdır və müxtəlif geoloji mühitlərda, o cümlədən maqma süxurlarında, metamorfik süxurlarda və çökmə süxurlarında tapıla bilər. Onların əmələ gəlməsi ümumiyyətlə hidrotermal proseslərlə bağlıdır, yəni qızğın su məhlullarının soyuması və kimyəvi reaksiyaları nəticəsində baş verir. Bəzi kolçedan yataqları olduqca böyük və sənaye əhəmiyyətinə malikdir.

Kolçedanların iqtisadi əhəmiyyəti onların tərkibindəki metalların çıxarılması ilə bağlıdır. Məsələn, pirrit (FeS2) – dəmir kolçedanı – dəmir istehsalında istifadə olunur, halbuki xalkopirit (CuFeS2) – mis kolçedanı – misin əsas mənbələrindən biridir. Nikel, kobalt və digər qiymətli metalların çıxarılması üçün də kolçedanlar əhəmiyyətli xammaldır. Lakin, kolçedanların emalı zamanı ətraf mühitə kükürd qazının (SO2) buraxılması problemini də nəzərə almaq vacibdir. Bu qaz hava çirklənməsinə səbəb olur və müəyyən tədbirlər görülməklə onun zərərli təsirlərini azaltmaq lazımdır.

Qeyd etmək lazımdır ki, "kolçedan" termini ümumi bir termindir və müxtəlif kimyəvi tərkibə malik olan bir çox minerala aid ola bilər. Bu səbəbdən, dəqiq mineraloji təhlil kolçedanın konkret tərkibinin müəyyənləşdirilməsi üçün zəruridir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz