Kokslaşmaq sözü, Azərbaycan dilində əsasən yanar materialların, xüsusilə də daş kömürünün, yüksək temperaturda oksigensiz mühitdə qızdırılaraq koksa çevrilmə prosesini ifadə edir. Proses zamanı kömürdəki uçucu maddələr buxarlanır və arxada əsasən karbon olan bərk bir qalıq – koks – qalır. Bu qalıq, yüksək istilik dəyəri və möhkəmliyi ilə seçilir və metallurgiya sənayesində, əsasən də polad istehsalında, ərimə sobalarında yanacaq kimi geniş istifadə olunur.
Kokslaşma prosesi, sadəcə kömürün qızdırılmasından ibarət deyil. Müxtəlif kömür növlərinin kokslaşma xüsusiyyətləri fərqlənir. Bəzi kömür növləri yaxşı kokslaşır, yəni möhkəm, sıx və davamlı koks əmələ gətirir, bəziləri isə pis kokslaşır və ya heç kokslaşmır. Kömürün kokslaşma qabiliyyəti onun kimyəvi tərkibindən, xüsusilə də kül və kükürd miqdarından, həmçinin petroqrafik tərkibindən asılıdır. Yüksək keyfiyyətli koks əldə etmək üçün, müxtəlif kömür növlərini qarışdırmaq və optimal kokslaşma şəraitini təmin etmək lazımdır (məsələn, temperatur, təzyiq, vaxt).
Tarixən kokslaşma prosesi, metallurgiyanın inkişafında mühüm rol oynamışdır. Çünki koks, dənəvərliyi və istilik dəyəri sayəsində, dəmir filizinin yüksək temperaturda əriməsini təmin etmək üçün ideal yanacaqdır. Koksun istifadəsi, daha effektiv və təmiz polad istehsalına imkan yaratmış, sənayenin inkişafına güclü təkan vermişdir. Bu gün də koks, metallurgiya sənayesinin əsas xammallarından biri olaraq qalır, baxmayaraq ki, onun istehsalı və istifadəsi ətraf mühitin mühafizəsi ilə bağlı problemlər yaradır.
Beləliklə, kokslaşmaq sadəcə bir fiziki proses deyil, həm də texnoloji əhəmiyyətə malik bir kimyəvi-fiziki çevrilmədir. Bu prosesin tədqiqi və təkmilləşdirilməsi, daha effektiv və ətraf mühitə daha az zərərli polad istehsalı üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.