Kodeks (lat. codex – kitab) termini qədim Roma dövründən gələn və zəngin məna daşıyan bir sözdür. Əvvəllər sadəcə "kitab" mənasını verən bu söz, tarixin gedişində daha spesifik bir məna qazanmışdır. Bu gün kodeks dedikdə, ilk növbədə, sistemli və qanunauyğun şəkildə təşkil olunmuş qaydalar, prinsiplər və normalar yada düşür.
Kodeksin birinci və ən geniş yayılmış mənası qanunların sistemli toplusu, yəni məcəllədir. Bu, hüquqi sistemin əsasını təşkil edən, müəyyən bir sahəyə aid olan qanunların, qərarların və digər normativ aktların məntiqi ardıcıllıqla düzülüşüdür. Məsələn, Cinayət Məcəlləsi, Mülki Məcəllə və s. kodekslərdir. Bu kodekslər həm də müəyyən bir dövrün hüquqi düşüncəsini, dəyərlər sistemini və sosial quruluşunu əks etdirir.
Kodeksin ikinci mənası isə daha geniş və metaforik xarakter daşıyır. Əxlaq, əqidə, görüş və adət normalarının məcmusu kimi başa düşülən kodeks, bir şəxsin, qrupun və ya cəmiyyətin davranışlarını, həyat tərzinin prinsiplərini müəyyən edən yazılı və ya yazılı olmayan qaydaların toplusudur. Bu mənada, şərəf kodeksi, peşəkarlıq kodeksi, hərbi kodeks, həyat kodeksi kimi ifadələr işlədilir. Bu kodekslər, əsasən, daxili intizam və özünüidarəetmə prinsiplərinə əsaslanır və həmin qrupun üzvləri tərəfindən qəbul edilən və riayət olunan normaları əks etdirir. Belə kodekslər cəmiyyətin birliyini, sosial əlaqələrin ahəngini təmin etməkdə mühüm rol oynayır. Həmçinin, şərəf, vicdan, ədalət kimi mənəvi dəyərləri və onlara uyğun davranış qaydalarını da əhatə edə bilər.