Kirpiklilər (Ciliophora) – heyvanlar aləminin ən mürəkkəb quruluşlu təkhüceyrəli orqanizmlərindən ibarət bir sinifdir. Onların ən fərqləndirici xüsusiyyəti, bədənlərini örtən və hərəkət, qida əldə etmək və ya digər funksiyalar üçün istifadə olunan çoxlu sayda kiçik, tüklü çıxıntılar – kirpiklərin olmasıdır. Bu kirpiklər, koordinasiyalı şəkildə döyünərək suda hərəkət etmələrinə imkan verir. Kirpiklərin sayı və düzülüşü, növlərin təsnifatında əhəmiyyətli rol oynayır.
Kirpiklilərin bədən forması olduqca müxtəlif ola bilər: bəziləri yuvarlaq, bəziləri uzunsov, bəziləri isə mürəkkəb formalara malikdir. Onların sitoplazması iki əsas hissədən – ektoplazma və endoplazmadan ibarətdir. Ektoplazma xarici, daha sıx təbəqə olub, kirpikləri, qida vakuollarını və digər orqanoidləri özündə saxlayır. Endoplazma isə daxili, daha maye halda olan hissədir və nüvə, mitoxondriya və digər hüceyrə orqanoidlərini ehtiva edir.
Qidalanma üsullarına gəldikdə, kirpiklilər əsasən heterotrof orqanizmlərdir. Yəni, hazır üzvi maddələrlə qidalanırlar. Bəziləri bakterialar, mayələr və digər mikroskopik orqanizmləri qəbul edir, digərləri isə osmotropik yolla (mühitin maddələrini bədən səthindən udmaqla) qidalanırlar. Qida vakuolları, qidanın həzm olunması üçün xidmət edir.
Kirpiklilərin çoxalması əsasən iki üsulla – ikili bölünmə və konjugasiya yolu ilə baş verir. İkili bölünmə zamanı hüceyrə iki eyni hüceyrəyə bölünür. Konjugasiya isə iki fərqli kirpiklinin genetik material mübadiləsi ilə xarakterizə olunur və genetik müxtəlifliyi təmin edir.
Kirpiklilər, su hövzələrində, torpaqda və hətta bəzi heyvanların bağırsaqlarında geniş yayılmışdırlar. Onlar, qida zəncirində vacib rol oynayırlar və ətraf mühitin bioloji tarazlığının qorunmasında iştirak edirlər. Bəzi növləri, tədqiqatlarda model orqanizm kimi istifadə olunur, hüceyrə biologiyası və genetika sahələrində əhəmiyyətli biliklər əldə etməyə imkan verir.