Kirlənmiş sözü Azərbaycan dilində çirklənmiş, kirli və ya çirkli mənalarını ifadə edən bir sifətdir. Lüğətlərdəki qısa izah bu sözün zəngin məna çalarlarını tam əks etdirmir. Kirlənmiş yalnız fiziki bir çirklənməni deyil, həm də məcazi mənada, mənəvi, əxlaqi və ya ideoloji bir çirklənməni ifadə edə bilər.
Məsələn, "kirlənmiş əl" deyərkən konkret olaraq torpaq, boya və ya başqa bir maddə ilə çirklənmiş əldən danışırıq. Ancaq "kirlənmiş ad" deyərkən, şərəfsiz, ləkələnmiş nüfuzdan, yaxud "kirlənmiş düşüncə" deyərkən isə yanlış, əyri-üyrü, qərəzli fikirlərdən bəhs edirik. Bu mənada kirlənmiş sözü, təmizliyin, paklığın əksini, yəni pozğunluğu, deqradasiyanı, korlanmanı ifadə edir.
Verilən nümunədə "kirlənmiş bir yaylıq kimi; Atılmış o bizim yazıq analar" ifadəsi də məcazi mənanı göz qabağında canlandırır. Burada yaylığın fiziki kirlənməsi, anaların məruz qaldığı ədalətsizliyə, təhqirə və ya mənəvi tənəzzülə metafora olaraq işlənilib. Kirlənmiş yaylıq, cəmiyyət tərəfindən rədd edilmiş, hörmətsizliyə məruz qalmış anaların vəziyyətinə işarədir.
Beləliklə, "kirlənmiş" sözünün anlayışı kontekstdən asılı olaraq dəyişir. Həm konkret, fiziki çirklənməni, həm də məcazi, mənəvi çirklənməni ifadə etmək qabiliyyətinə malik olan bu sözün zəngin leksik potensialı onu ədəbi dil üçün çox əhəmiyyətli edir.