Kirəcləşmək (f.): Bu termin, əsasən, bioloji və geoloji prosesləri təsvir etmək üçün istifadə olunur və sadəcə "kirəc halına gəlmək" mənasından daha geniş bir məzmuna malikdir. Proses, bir maddənin kimyəvi tərkibinin dəyişməsi ilə, kalsium karbonat (CaCO₃) - kirəcin əsas tərkib hissəsi - formalaşması ilə xarakterizə olunur.
Bioloji kontekstdə, kirəcləşmə bəzi orqanizmlərin, xüsusilə də dəniz canlılarının (məsələn, mercanlar, molyusklar, bəzi yosunlar) skelet və ya qabıqlarının kalsium karbonatdan əmələ gəlməsi prosesidir. Bu proses, canlı orqanizmin həyat fəaliyyətinin ayrılmaz hissəsi olaraq, dəniz suyundan kalsium ionlarının udulması və karbonat ionları ilə birləşməsi nəticəsində baş verir. Kirəcləşmənin intensivliyi bir çox amillərdən, o cümlədən suyun temperaturundan, turşuluğundan (pH) və kalsium konsentrasiyasından asılıdır.
Geoloji baxımdan isə, kirəcləşmə daha geniş miqyaslı bir proses olub, süxurların və torpaqların kalsium karbonatı ilə zənginləşməsini əhatə edir. Bu proses, əsasən, dəniz çöküntülərinin sementləşməsi, karbonatlı suyun buxarlanması və ya bioloji kirəcləşmə prosesinin nəticəsi olaraq baş verir. Marmara daşının və əhəng daşının əmələ gəlməsi geoloji kirəcləşmənin əyani nümunəsidir. Beləliklə, kirəcləşmə, həm canlı aləminin, həm də cansız təbiətin inkişafında əhəmiyyətli rol oynayan bir geokimyəvi prosesdir.
Qısacası, "kirəcləşmək" sadə bir kimyəvi çevrilmə deyil, müxtəlif miqyaslarda baş verən, həm canlı, həm də cansız təbiətin dinamikasını formalaşdıran mürəkkəb bir prosesdir.